طراحی الگوی آموزش اخلاق اسلامی مبتنی بر قصه گویی با استفاده از متون ساده عربی در مقطع متوسطه

آموزش مفاهیم اخلاقی و تربیتی در نظام آموزشی ایران، همواره با چالش انتقال انتزاعی مفاهیم به عینیت عملی مواجه بوده است. یکی از راهکارهای موثر برای غلبه بر این چالش، بهره گیری از روش قصه گویی است که به دلیل ماهیت روایی و عاطفی خود، پل ارتباطی میان دانش نظری و رفتار کاربردی می سازد. این پژوهش با هدف طراحی الگویی نوین برای آموزش اخلاق اسلامی، با تمرکز بر استفاده از «متون ساده عربی» در سطح دانش آموزان متوسطه انجام شده است. مسئله اصلی تحقیق، یافتن روشی است که ضمن تقویت مهارت خواندن و درک زبان عربی، عمق پذیرش ارزش های اخلاقی را نیز افزایش دهد. روش پژوهش حاضر کیفی و از نوع توصیفی-تحلیلی است و با بهره گیری از مرور اسناد بالادستی، کتب مرجع علوم تربیتی، تفسیر و حدیث، و ادبیات آموزشی زبان عربی، الگوی پیشنهادی تدوین گردیده است. یافته ها نشان می دهد که تلفیق داستان های کوتاه و جذاب از قرآن کریم، سیره معصومین (علیهم السلام) و متون کهن عربی ساده سازی شده، می تواند سه کارکرد همزمان داشته باشد: ۱) ارتقای سواد زبانی و آشنایی با ساختارهای دستوری عربی در بستر معنا؛ ۲) ایجاد همدلی عاطفی و شناختی با شخصیت های داستانی؛ و ۳) درونی سازی ارزش های اخلاقی مانند صداقت، صبر، عدالت و ایثار. الگوی طراحی شده در چهار مرحله «گزینش متن»، «تسهیل گری زبانی»، «روایت گری تعاملی» و «بازتاب پردازی اخلاقی» تعریف شده است. این الگو تاکید دارد که زبان عربی نباید صرفا ابزاری برای ترجمه خشک باشد، بلکه بستر حیات بخشیدن به آموزه های دینی و تربیتی گردد. نتیجه نهایی آن است که چنین رویکردی، یادگیری را از حالت حافظه محور خارج کرده و به یادگیری معنادار و پایدار منجر می شود.

کلیدواژه ها:

آموزش اخلاق ، قصه گویی ، متون ساده عربی ، تعلیم و تربیت اسلامی ، روش تدریس فعال ، مدرسه متوسطه ، سیره عملی ، همدلی اخلاقی.