بررسی تاثیر آموزش اخلاق اسلامی بر مسئولیت پذیری اجتماعی دانش آموزان دوره متوسطه

پژوهش حاضر با هدف تحلیل نقش آموزش اخلاق اسلامی در ارتقای مسئولیت پذیری اجتماعی دانش آموزان دوره متوسطه انجام شد. با توجه به شکاف میان دانش اخلاقی و رفتار اجتماعی در نسل جدید، این پژوهش به روش توصیفی-تحلیلی با رویکرد کاربردی و با بهره گیری از منابع کتابخانه ای (تفاسیر معتبر قرآن، کتب حدیثی، آثار متفکران اسلامی و پژوهش های روان شناسی رشد) به بررسی این مسئله پرداخت که چگونه می توان مفاهیم بنیادین اخلاق اسلامی را به منابعی برای پرورش شهروندی مسئول تبدیل کرد.یافته های پژوهش نشان داد که چهار مولفه کلیدی «حق الناس»، «امانت»، «نفی سبیل» و «ایثار»، هم پوشانی معناداری با ابعاد مدرن مسئولیت پذیری اجتماعی (شامل رعایت حقوق شهروندی، مسئولیت زیست محیطی، عزت نفس اجتماعی و رفتارهای فرا-نقشی) دارند. با این حال، تحلیل پیشینه نشان داد که رویکردهای سنتی و حافظه محور در آموزش اخلاق، کارآمدی لازم را ندارند.در نهایت، راهکارهای عملیاتی در سه سطح پیشنهاد شد: (۱) در برنامه درسی آشکار، گذار از آموزش انتزاعی به «یادگیری مبتنی بر حل معماهای اخلاقی»؛ (۲) در سطح نقش معلم، تغییر جایگاه وی به «تسهیل گر اخلاقی و اسوه عملی»؛ و (۳) در برنامه درسی پنهان، فضاسازی مدرسه بر اساس نمادهای اسلامی و تمرین عملی مسئولیت پذیری از طریق شوراهای دانش آموزی. نتیجه نهایی آنکه پرورش مسئولیت پذیری اجتماعی، نیازمند پارادایم شیفت از «تلقین ارزش ها» به «تسهیل درونی سازی ارزش ها از طریق تجربه عملی» است.

کلیدواژه ها:

اخلاق اسلامی ، مسئولیت پذیری اجتماعی ، دوره متوسطه ، حق الناس ، برنامه درسی پنهان ، تربیت دینی