دوسوگرایی در عوامل موثر بر تمایل به فرزندآوری در پنج سال نخست ازدواج

تمایل به فرزندآوری پدیده ای چندبعدی و پویا است که در تعامل میان عوامل فردی، اجتماعی، فرهنگی، اقتصادی، مذهبی، سیاسی و سبک زندگی شکل می گیرد. مطالعه کیفی حاضر با هدف تبیین تجربیات زنان در پنج سال نخست ازدواج، از طریق مصاحبه نیمه ساختاریافته با ۲۵ زن متاهل در شهر ساوه و با استفاده از تحلیل محتوای قراردادی انجام شد. یافته ها نشان داد که مهم ترین ویژگی این عوامل، دوسوگرایی آنهاست؛ به این معنا که هر عامل بسته به نگرش، تجربه و شرایط زندگی افراد می تواند هم موجب تقویت و هم موجب کاهش تمایل به فرزندآوری شود. در بعد فردی، برداشت زنان از مفهوم فرزند، تجربه فرزندپروری، نگرانی نسبت به آینده فرزند یا سالمندی والدین و وضعیت سلامت جسمی و روانی بر تصمیم آنان اثرگذار بود. در بعد فرهنگی و اجتماعی، هنجارهای جامعه، ارزش اجتماعی فرزند، حمایت یا مداخله خانواده و همسر و همچنین نگرانی از آسیب های اجتماعی، نقش تعیین کننده ای در شکل گیری این تمایل داشتند. عوامل اقتصادی شامل هزینه های بارداری، تربیت فرزند، شرایط معیشتی و اثربخشی محدود مشوق های دولتی نیز از مهم ترین موانع یا تسهیل کننده های تصمیم گیری بودند. همچنین، اعتقادات مذهبی و باورهای سیاسی در برخی زنان انگیزه ای برای فرزندآوری ایجاد می کرد. از سوی دیگر، تغییرات سبک زندگی، گسترش آپارتمان نشینی، افزایش اشتغال و تحصیلات زنان و دغدغه های مربوط به حفظ موقعیت شغلی، نگرش زوجین نسبت به فرزندآوری را دگرگون ساخته بود. در مجموع، نتایج نشان داد که هیچ یک از عوامل به تنهایی تعیین کننده نیستند و تاثیر آنها به نحوه ادراک و تفسیر افراد از شرایط زندگی وابسته است. بنابراین، سیاست ها و مداخلات مرتبط با افزایش باروری باید با در نظر گرفتن این ماهیت دوسویه و زمینه مند، فراتر از حمایت های اقتصادی صرف، به ابعاد فرهنگی، اجتماعی، روان شناختی و سبک زندگی زوجین نیز توجه کنند.

کلیدواژه ها:

تمایل به فرزندآوری ، دوسوگرایی ، پنج سال نخست ازدواج ، مطالعه کیفی ، ساوه