طراحی و اعتبارسنجی الگوی آموزشی مبتنی بر مهارت تفکر انتقادی با هدف ارتقای کیفیت یادگیری در دانش آموزان دوره اول متوسطه شهر مشهد

هدف: پژوهش حاضر با هدف طراحی و اعتبارسنجی الگوی آموزشی مبتنی بر مهارت تفکر انتقادی به منظور ارتقای کیفیت یادگیری در دانش آموزان دوره اول متوسطه شهر مشهد انجام شد.روش شناسی: این مطالعه در قالب یک پژوهش کاربردی و با رویکرد آمیخته (کیفی-کمی) به اجرا درآمد. در مرحله کیفی پژوهش ۱۵ نفر از خبرگان علوم تربیتی به روش نمونه گیری هدفمند انتخاب شدند تا از طریق مصاحبه های نیمه ساختاریافته، مولفه های الگو استخراج گردند. تحلیل داده ها در این بخش با روش کدگذاری همراه بود و پایایی آن با ضریب توافق بین کدگذاران ۹۷درصد و اعتبار داده ها بر اساس معیارهای انتقال پذیری، تاییدپذیری، اعتبارپذیری و اطمینان پذیری تایید شد. در فاز کمی، ۴۰۰ نفر از دانش آموزان دوره اول متوسطه شهر مشهد به روش نمونه گیری خوشه ای چندمرحله ای برگزیده شدند و ابزاری محقق ساخته شامل ۲۶ گویه (طیف لیکرت ۵ درجه ای) جهت سنجش کیفیت یادگیری و مهارت تفکر انتقادی به کار گرفته شد که شاخص های روان سنجی آن تایید گردید. تحلیل نهایی داده های کمی از طریق تحلیل عاملی اکتشافی صورت پذیرفت.یافته ها: نتایج تحلیل ها نشان داد که جایگزینی رویکردهای سنتی با استراتژی های مبتنی بر تفکر انتقادی، تاثیری مستقیم و معنادار بر ارتقای کیفیت یادگیری دارد. الگوی طراحی شده در سه محور کلیدی «تحلیل و ارزیابی اطلاعات»، «استدلال منطقی و نقد دیدگاه ها» و «سنتز و بازتاب یادگیری» سازمان یافته است. همچنین، نتایج تحلیل عاملی، بر ارزش بالای این الگو را با شاخص های کیفیت یادگیری تایید کرد که بیانگر اعتبارسنجی مدل ارائه شده است.نتیجه: یافته های پژوهش حاکی از آن است که ادغام مهارت های تفکر انتقادی در ساختار آموزشی، علاوه بر بهبود دستاوردهای تحصیلی، منجر به افزایش استقلال فکری و ارتقای کیفیت یادگیری دانش آموزان دوره اول متوسطه می گردد. در نهایت، الگوی ارائه شده می تواند به عنوان یک چارچوب عملیاتی و کاربردی در اختیار مدیران و معلمان قرار گیرد تا از طریق تمرکز بر رویکرد تفکر انتقادی، سطح کیفی یادگیری را در محیط مدارس دوره اول متوسطه شهر مشهد ارتقا بخشند.

کلیدواژه ها:

الگوی آموزشی ، مهارت تفکر انتقادی ، ارتقای کیفیت یادگیری ، دوره اول متوسطه ، شهر مشهد.