زیست حرفه ای معلمان در عصر هوش مصنوعی: بازخوانی کیفی تجربه تدریس در مدارس بجنورد

پژوهش حاضر با هدف واکاوی تجربه های زیسته معلمان از استفاده از هوش مصنوعی در تدریس و تبیین چالش ها و فرصت های ناشی از آن در بستر واقعی مدارس شهر بجنورد انجام شد. با توجه به رشد سریع فناوری های مبتنی بر هوش مصنوعی و نقش کلیدی معلمان در بهره برداری هوشمندانه از این ظرفیت ها، این پژوهش درصدد بود ابعاد معنادار تجربه معلمان در مواجهه با این فناوری را روشن سازد. مطالعه به روش کیفی و با رویکرد تحلیل مضمون صورت گرفت. مشارکت کنندگان شامل ۱۵ معلم دوره متوسطه اول و دوم مدارس دولتی و غیردولتی شهر بجنورد بودند که به صورت هدفمند و بر اساس داشتن تجربه عملی در استفاده آموزشی از ابزارهای هوش مصنوعی انتخاب شدند. داده ها از طریق مصاحبه های نیمه ساختاریافته عمیق گردآوری و با روش کدگذاری سه مرحله ای براون و کلارک تحلیل شد. تحلیل داده ها منجر به شناسایی سه محور تجربی اصلی شد: «چالش های ادراکی و عملی»، شامل وابستگی بیش ازحد دانش آموزان به محتواهای تولیدشده با هوش مصنوعی، دشواری سنجش یادگیری اصیل، نگرانی های مربوط به اخلاق و صحت داده ها و کمبود مهارت های تخصصی معلمان؛ «فرصت های آموزشی و حرفه ای»، شامل افزایش خلاقیت در طراحی درس، تسهیل تولید محتوای چندرسانه ای، بهبود شخصی سازی یادگیری و تقویت مدیریت زمان آموزشی؛ و «تحول نقش حرفه ای معلم»، که به جابه جایی نقش معلم از انتقال دهنده دانش به مربی یادگیری، تقویت ضرورت سواد فناورانه و تغییر الگوی تعامل با دانش آموزان منجر شد. نتایج نشان داد هوش مصنوعی می تواند ابزار تحول آفرین در تدریس باشد، به شرط آنکه چارچوب های اخلاقی، برنامه های توانمندسازی حرفه ای و حمایت نهادی برای استفاده صحیح از آن در مدارس طراحی و اجرا شود.

کلیدواژه ها:

هوش مصنوعی ، تجربه های زیسته معلمان ، تدریس نوین ، چالش های آموزشی ، فرصت های فناوری