طراحی مدل توسعه فعالیت های فرهنگی و هنری محله محور با هدف افزایش مشارکت و تعلق اجتماعی شهروندان تهران

کلان شهر تهران به عنوان پایتخت و مرکز ثقل تحولات سیاسی، اجتماعی و فرهنگی ایران، با چالش های عدیده ای نظیر فردگرایی فزاینده، گسست میان نسلی، ضعف سرمایه اجتماعی و کاهش میزان تعلق خاطر شهروندان به فضاهای شهری روبروست. رویکرد مدیریت شهری نوین بر گذار از مدیریت از-بالا-به-پایین به حکمرانی محله محور و مبتنی بر مشارکت مردمی تاکید دارد. پژوهش حاضر با هدف «طراحی مدل توسعه فعالیت های فرهنگی و هنری محله محور با هدف افزایش مشارکت و تعلق اجتماعی شهروندان تهران» انجام شده است. روش پژوهش از نظر هدف، توسعه ای-کاربردی و از لحاظ ماهیت، توصیفی-پیمایشی با رویکرد آمیخته (کیفی و کمی) است. جامعه آماری در بخش کیفی شامل خبرگان مدیریت شهری، مدیران فرهنگی مناطق ۲۲گانه شهرداری و اساتید دانشگاه (۱۸ نفر با نمونه گیری نظری) و در بخش کمی شامل شهروندان تهرانی و نخبگان محلات (۳۸۴ نفر بر اساس فرمول کوکران) بودند. ابزار گردآوری داده ها مصاحبه نیمه ساختاریافته و پرسشنامه استاندارد بود. تحلیل داده های کیفی از طریق تحلیل مضمون و تحلیل داده های کمی با استفاده از تکنیک مدل سازی معادلات ساختاری (SEM) و نرم افزارهای SPSS و SmartPLS انجام گرفت. یافته های پژوهش نشان داد که مدل توسعه فعالیت های فرهنگی محله محور شامل پنج بعد اصلی «ساختاری-سازمانی»، «محتوایی-برنامه ای»، «زیرساختی-کالبدی»، «اقتصادی-حمایتی» و «ارتباطی-رسانه ای» است. نتایج آزمون فرضیه ها تایید کرد که پیاده سازی این مدل تاثیر مستقیم، مثبت و معناداری بر افزایش مشارکت مدنی (۰.۶۲ = β) و تعلق اجتماعی (۰.۵۸ = β) شهروندان دارد (۰.۰۱ > p). در نهایت، راهکارهایی جهت عملیاتی سازی خانه های فرهنگ و سراهای محله به عنوان کانون های توسعه پایدار اجتماعی ارائه گردید.

کلیدواژه ها:

فعالیت های فرهنگی و هنری ، محله محور ، مشارکت اجتماعی ، تعلق اجتماعی ، مدیریت شهری ، شهرداری تهران.