طراحی الگوی مشارکت اجتماعی شهروندان در حل مسائل اجتماعی شهر تهران با تاکید بر نقش شهرداری تهران

کلان شهر تهران به عنوان قلب تپنده و مرکز سیاسی، اقتصادی و اجتماعی ایران، با طیف وسیعی از چالش ها، معضلات و مسائل پیچیده اجتماعی نظیر حاشیه نشینی، فقر شهری، آسیب های روانی، انزوای اجتماعی و افت سرمایه اجتماعی مواجه است. رویکردهای سنتی مدیریت شهری که متکی بر ساختارهای بوروکراتیک و مدیریت از-بالا به-پایین بوده اند، در حل پایدار این مسائل ناکارآمد بوده اند. از این رو، ضرورت گذار به سمت «حکمرانی مشارکتی» و استفاده از ظرفیت عظیم شهروندان به عنوان بازیگران اصلی توسعه شهری بیش از پیش احساس می شود. پژوهش حاضر با هدف «طراحی الگوی مشارکت اجتماعی شهروندان در حل مسائل اجتماعی شهر تهران با تاکید بر نقش شهرداری تهران» انجام گرفته است. این پژوهش از نظر هدف، کاربردی-توسعه ای و از لحاظ روش شناسی، آمیخته (کیفی و کمی) است. در بخش کیفی با استفاده از روش تحلیل مضمون و مصاحبه نیمه ساختاریافته با ۲۲ نفر از خبرگان، اساتید دانشگاه و مدیران ارشد مدیریت شهری، ابعاد و مولفه های الگو شناسایی شد. در بخش کمی، جامعه آماری شامل شهروندان تهرانی و نخبگان محلات بودند که با استفاده از فرمول کوکران و روش نمونه گیری خوشه ای چندمرحله ای، نمونه ای به حجم ۳۸۴ نفر انتخاب و از طریق پرسشنامه محقق ساخته داده های لازم گردآوری شد. برای تحلیل داده های کمی از تکنیک مدل سازی معادلات ساختاری (SEM) با استفاده از نرم افزارهای SPSS و SmartPLS بهره گرفته شد. یافته های پژوهش نشان داد که الگوی مطلوب مشارکت اجتماعی در حل مسائل شهری دارای پنج بعد کلیدی شامل: «بعد نهادی-ساختاری»، «بعد فرهنگی-آموزشی»، «بعد اقتصادی-حمایتی»، «بعد فناوری محور و ارتباطی» و «بعد حقوقی-قانونی» است. نتایج آزمون فرضیات تایید کرد که استقرار این ابعاد تاثیر مثبت، مستقیم و معناداری بر افزایش مشارکت اجتماعی شهروندان در حل معضلات شهر تهران دارد (p < ۰.۰۱) و شهرداری تهران نقش کاتالیزور، تسهیل گر و حامی اصلی را در این چرخه ایفا می کند. در نهایت، راهبردهای اجرایی جهت نهادینه سازی مشارکت مردمی در مدیریت شهری ارائه گردید.

کلیدواژه ها:

مشارکت اجتماعی ، مسائل اجتماعی ، مدیریت شهری ، شهرداری تهران ، حکمرانی مشارکتی ، توسعه پایدار شهری.