بررسی نقش فضاهای فرهنگی شهری در توسعه سرمایه اجتماعی، تعاملات شهروندی و ارتقای کیفیت زندگی در تهران

کلان شهر تهران به عنوان کانون متکثر تحولات اقتصادی، سیاسی و اجتماعی کشور، با بحران هایی نظیر انزوای اجتماعی، تضعیف اعتماد بین فردی، افت تعاملات مدنی و کاهش کیفیت زندگی روبه روست. در این میان، فضاهای فرهنگی شهری (نظیر فرهنگسراها، سراهای محله، کتابخانه ها و نگارخانه ها) به عنوان کانون های اصلی حیات مدنی، نقشی حیاتی در بازآفرینی پیوندهای اجتماعی و ارتقای بهباشی شهروندان ایفا می کنند. پژوهش حاضر با هدف «بررسی نقش فضاهای فرهنگی شهری در توسعه سرمایه اجتماعی، تعاملات شهروندی و ارتقای کیفیت زندگی در تهران» انجام گرفته است. این پژوهش از نظر هدف، کاربردی و از لحاظ روش شناسی، توصیفی-پیمایشی و آمیخته (کیفی و کمی) است. جامعه آماری در بخش کیفی شامل خبرگان مدیریت شهری و اساتید جامعه شناسی (۲۰ نفر) و در بخش کمی شامل شهروندان مناطق ۲۲گانه تهران (۳۸۴ نفر بر اساس فرمول کوکران) بودند. ابزار گردآوری داده ها مصاحبه نیمه ساختاریافته و پرسشنامه استاندارد بود. تحلیل داده های کمی با استفاده از تکنیک مدل سازی معادلات ساختاری (SEM) و نرم افزارهای SPSS و SmartPLS انجام شد. یافته های پژوهش نشان داد که کارکرد فضاهای فرهنگی در چهار بعد «تسهیل تعاملات رو در رو»، «تقویت اعتماد اجتماعی و هنجارهای متقابل»، «گسترش شبکه های همبستگی مدنی» و «ارتقای کیفیت کالبدی و معنایی فضا»، تاثیر مثبت، مستقیم و معناداری بر توسعه سرمایه اجتماعی و ارتقای کیفیت زندگی شهروندان دارد (۰.۰۱ > p). نتایج ضریب مسیر نشان داد که بیشترین تاثیر مربوط به بعد تقویت تعاملات شهروندی و اعتماد بین فردی است. در نهایت، راهبردهای اجرایی جهت بهینه سازی عملکرد فضاهای فرهنگی پایتخت ارائه گردید.

کلیدواژه ها:

فضاهای فرهنگی شهری ، سرمایه اجتماعی ، تعاملات شهروندی ، کیفیت زندگی ، شهرداری تهران ، توسعه پایدار محلی.