بررسی تاثیر آموزش های غیررسمی (فوق برنامه) بر پرورش خلاقیت دانش آموزان

خلاقیت یکی از مولفه های اساسی رشد شناختی، عاطفی و اجتماعی دانش آموزان و از الزامات نظام های آموزشی مبتنی بر یادگیری فعال و پرورش استعدادهای فردی است. با وجود این، ساختار رسمی مدرسه، به دلیل تاکید بر برنامه درسی، زمان بندی مشخص، ارزشیابی و انتقال سازمان یافته محتوا، همواره ظرفیت کافی برای فراهم کردن موقعیت های متنوع تجربه، اکتشاف و تولید ایده را ندارد. در این شرایط، آموزش های غیررسمی و فعالیت های فوق برنامه می توانند به عنوان مکمل برنامه رسمی، محیطی منعطف برای تجربه، تعامل، بازی، هنر، داستان گویی، حل مسئله و فعالیت های مشارکتی فراهم کنند. مقاله حاضر با رویکرد مروری توصیفی، دیدگاه ها و یافته های منابع ارائه شده درباره آموزش غیررسمی، فعالیت های فوق برنامه، روش های پرورش خلاقیت و کاربرد فعالیت های فرهنگی و بومی را تحلیل و تلفیق می کند. تحلیل مطالعات نشان می دهد اثرگذاری آموزش های غیررسمی بر خلاقیت، بیش از آنکه به «غیررسمی بودن» فعالیت وابسته باشد، به کیفیت طراحی یادگیری، میزان آزادی دانش آموز، تنوع تجربه، فرصت انتخاب، تعامل اجتماعی و نوع بازخورد بستگی دارد. فعالیت های فوق برنامه زمانی می توانند خلاقیت را تقویت کنند که از تکرار الگوهای رسمی تدریس فاصله گرفته و به محیطی برای پرسشگری، تخیل، تولید ایده های متعدد و آزمون راه حل های متفاوت تبدیل شوند. همچنین استفاده از داستان های فرهنگی و بومی می تواند میان تجربه زیسته کودک، تخیل و تولید معنای جدید پیوند ایجاد کند. بر این اساس، آموزش غیررسمی نه جایگزین برنامه رسمی، بلکه مکملی برای توسعه ظرفیت های خلاق، اجتماعی و شناختی دانش آموزان است.

کلیدواژه ها:

آموزش غیررسمی ، فعالیت های فوق برنامه ، خلاقیت ، دانش آموزان ، یادگیری تجربه محور ، داستان های بومی ، آموزش و پرورش