بررسی تاثیر طراحی محیط یادگیری انعطاف پذیر بر تمرکز و مشارکت دانش آموزان دوره ابتدایی

محیط فیزیکی کلاس درس یکی از عوامل موثر بر کیفیت فرایند یاددهی یادگیری و نحوه تعامل دانش آموزان با فعالیت های آموزشی است. در سال های اخیر، رویکرد طراحی محیط های یادگیری انعطاف پذیر با هدف فراهم کردن امکان تغییر چیدمان، انتخاب شیوه نشستن، افزایش تعامل و متناسب سازی فضای کلاس با نوع فعالیت های آموزشی مورد توجه قرار گرفته است. پژوهش حاضر با هدف بررسی تاثیر طراحی محیط یادگیری انعطاف پذیر بر تمرکز و مشارکت دانش آموزان دوره ابتدایی انجام شد. این پژوهش از نظر هدف، کاربردی و از نظر روش، نیمه آزمایشی با طرح پیش آزمون پس آزمون و گروه گواه بود. جامعه آماری پژوهش را دانش آموزان دوره ابتدایی تشکیل دادند که از میان آنان ۶۰ دانش آموز به شیوه نمونه گیری در دسترس انتخاب و به صورت تصادفی در دو گروه آزمایش و گواه جایگزین شدند. ابزار گردآوری داده ها شامل سیاهه مشاهده تمرکز، مقیاس مشارکت دانش آموزان و فرم ارزیابی رفتارهای یادگیری بود. گروه آزمایش طی هشت هفته در محیطی با چیدمان انعطاف پذیر، امکان جابه جایی میز و صندلی، تشکیل گروه های کوچک، استفاده از فضاهای متنوع یادگیری و انتخاب محل مناسب برای انجام فعالیت ها قرار گرفت؛ در حالی که گروه گواه از چیدمان سنتی کلاس استفاده کرد. یافته های فرضی پژوهش نشان داد میانگین نمرات تمرکز و مشارکت گروه آزمایش در پس آزمون نسبت به پیش آزمون افزایش محسوسی داشته است. همچنین، نتایج تحلیل کوواریانس نشان داد پس از کنترل نمرات پیش آزمون، تفاوت بین دو گروه در متغیرهای تمرکز و مشارکت از نظر آماری معنادار است. این یافته ها نشان می دهد انعطاف پذیری محیط کلاس می تواند با فراهم کردن فرصت انتخاب، تحرک کنترل شده، تعامل و تناسب بیشتر فضای آموزشی با نوع فعالیت، شرایط مساعدتری برای حضور فعال دانش آموزان ایجاد کند. بر این اساس، توجه به طراحی انعطاف پذیر کلاس های ابتدایی می تواند به عنوان یکی از راهکارهای مکمل برای ارتقای کیفیت محیط یادگیری مورد استفاده قرار گیرد.

کلیدواژه ها:

محیط یادگیری انعطاف پذیر ، تمرکز ، مشارکت دانش آموزان ، طراحی کلاس ، دوره ابتدایی