شایستگی دیجیتال معلمان و توسعه حرفه ای مبتنی بر فناوری های نوظهور

تحول دیجیتال در نظام های آموزشی، نقش معلمان را از انتقال دهنده دانش به تسهیل گر یادگیری و طراح تجربه های یادگیری تغییر داده است. این پژوهش با هدف بررسی رابطه میان شایستگی دیجیتال معلمان و توسعه حرفه ای مبتنی بر فناوری های نوظهور (هوش مصنوعی، واقعیت گسترده، یادگیری خرد و پلتفرم های تعاملی) انجام شده است. روش پژوهش، مرور نظام مند بر اساس پروتکل PRISMA و تحلیل موضوعی مطالعات منتشرشده در بازه زمانی ۲۰۲۰ تا ۲۰۲۶ بوده که از پایگاه های Scopus، Web of Science، ERIC و پایگاه های فارسی زبان استخراج شده اند. یافته ها نشان می دهد که چارچوب های TPACK و DigCompEdu پرکاربردترین مدل های نظری در این حوزه اند؛ بااین حال، مدل های موجود در پوشش شایستگی های ویژه فناوری های نوظهور مانند واقعیت گسترده و هوش مصنوعی مولد با کاستی مواجه اند. برنامه های توسعه حرفه ای مبتنی بر یادگیری خرد و بازخورد هوش مصنوعی، بهبود معناداری در هر پنج قلمرو DigCompEdu ایجاد کرده اند. در بافت ایران، چالش های زیرساختی، مقاومت فرهنگی و فقدان چارچوب ملی منسجم، موانع اصلی تحقق شایستگی دیجیتال معلمان شناسایی شده اند. نتیجه گیری می کند که طراحی برنامه های توسعه حرفه ای باید مبتنی بر رویکرد تلفیقی، شخصی سازی شده و حساس به بافت فرهنگی باشد.

کلیدواژه ها:

شایستگی دیجیتال معلمان ، توسعه حرفه ای ، فناوری های نوظهور ، هوش مصنوعی مولد ، واقعیت گسترده ، TPACK ، DigCompEdu