بازتعریف سلامت روان در نظام آموزشی: از پارادایم آسیبشناسی تا الگوی شکوفاییمبتنی بر روانشناسی نوین

نظامهای آموزشی در سراسر جهان، طی دهههای متمادی، عمدتا حول محور پیشرفت تحصیلی، سنجش استاندارد و انتﻘال دانش سازماندهی شدهاند. در این پارادایم غالب، سلامت روان دانشآموزان، اغلب به عنوان متغیری ثانویه و صرفا در قالب مداخلات واکنشی برای مدیریت اختلالات رفتاری حاد مورد توجه قرار گرفته است. مﻘاله حاضر با اتخاذ رویکردی تحلیلی-انتﻘادی و با تکیه بر یافتههای نوین در حوزههای روانشناسی مثبتنگر، علوم اعصاب تربیتی، نظریه یادگیری اجتماعی-هیجانی و روانشناسی رشد، به بازتعریف بنیادین جایگاه سلامت روان در نظام آموزشی میپردازد.استدلال اصلی این نوشتار آن است که گذار از الگوی »آسیبشناسی و درمان« به الگوی »پیشگیری و شکوفایی«، یک ضرورت علمی، اخلاقی و تربیتی است. روانشناسی نوین، امروز دیگر نمیتوان سلامت روان را در حاشیه برنامه درسی )زنگ مشاوره یا جلسات گاهبهگاه( جستجو کرد؛ سلامت روان، خود میدان بازی است. در این چارچوب، سلامت روان نه به عنوان یک هدف جانبی، بلکه به عنوان زیربنای شناختی، عاطفی و اجتماعی تمامی فرآیندهای یادگیری معرفی میشود. مﻘاله با مرور شواهد تجربی و ارایه تحلیلی مفهومی، نشان میدهد که ادغام برنامههای یادگیری اجتماعی-هیجانی، پرورش ذهنیت رشد، آموزش ذهنآگاهی و توجه نظاممند به بهزیستی معلمان، به طور همزمان به ارتﻘای سلامت روان و بهبود عملکرد تحصیلی میانجامد. در پایان، الزامات ساختاری، فرهنگی و آموزشی این گذار پارادایمی برای سیاستگذاران، مدیران مدارس و معلمان مورد بحث قرار میگیرد

کلیدواژه ها:

روانشناسی نوین ، سلامت روان ، نظام آموزشی ، یادگیری اجتماعی-هیجانی ، شکوفایی ، علوم اعصاب تربیتی ، ذهنیت رشد