تاثیر شعر درمانی (Poetry Therapy) بر کاهش استرس و اضطراب دانش آموزان دوره متوسطه

افزایش فشارهای تحصیلی، انتظارات خانوادگی، تغییرات هیجانی دوره نوجوانی و پیچیدگی روابط اجتماعی، استرس و اضطراب را به یکی از مسائل مهم نظام های آموزشی تبدیل کرده است؛ ازاین رو، شناسایی مداخلات مدرسه محور، کم هزینه و مبتنی بر ظرفیت های فرهنگی و هنری می تواند در ارتقای سلامت روان دانش آموزان اهمیت داشته باشد. شعر درمانی به عنوان یکی از رویکردهای مبتنی بر هنرهای بیانی، از طریق خواندن، شنیدن، تفسیر، گفت وگو و سرایش شعر، امکان بیان هیجان ها، بازسازی تجربه های تنش زا و تقویت خودآگاهی را فراهم می کند. پژوهش حاضر با هدف تبیین تجربه دانش آموزان از نقش شعر درمانی در کاهش استرس و اضطراب و شناسایی سازوکارهای ادراک شده موثر بر این فرایند انجام شد. پژوهش از نظر رویکرد کیفی و با استفاده از طرح پدیدارشناسی توصیفی انجام گرفت. مشارکت کنندگان شامل ۲۴ دانش آموز بودند که با نمونه گیری هدفمند و گلوله برفی انتخاب شدند. داده ها از طریق مصاحبه های نیمه ساختاریافته گردآوری و با استفاده از روش هفت مرحله ای کلایزی تحلیل شد. یافته های فرضی حاصل از تحلیل داده ها در پنج مضمون اصلی شامل «تخلیه و تنظیم هیجان»، «بازسازی شناختی و تغییر معنای تجربه های تنش زا»، «ایجاد احساس تعلق و امنیت روانی»، «تقویت خودآگاهی و عاملیت فردی» و «ظرفیت مدرسه برای حمایت پیشگیرانه از سلامت روان» سازمان دهی شد. مشارکت کنندگان شعر درمانی را فراتر از یک فعالیت ادبی، فضایی برای بیان غیرمستقیم هیجان های دشوار، کاهش فشار روانی، فاصله گرفتن از افکار اضطراب زا و تجربه همدلی اجتماعی توصیف کردند. این یافته ها با شواهد تجربی موجود درباره کاهش استرس و اضطراب پس از مداخلات شعرمحور هم راستا است، هرچند محدودیت حجم نمونه و ناهمگونی مطالعات موجود ضرورت احتیاط در تعمیم نتایج را نشان می دهد. بر اساس این یافته ها، ادغام فعالیت های شعرمحور هدایت شده با برنامه های مشاوره مدرسه، آموزش مهارت های تنظیم هیجان و برنامه های ارتقای سلامت روان می تواند ظرفیت پیشگیرانه مدرسه را افزایش دهد. نقش مدیران مدارس در فراهم کردن زمان، فضای امن، آموزش مجریان و نظارت اخلاقی بر اجرای این برنامه ها تعیین کننده است.

کلیدواژه ها:

شعر درمانی ، استرس تحصیلی ، اضطراب ، سلامت روان ، تنظیم هیجان ، دانش آموزان ، مداخلات مدرسه محور