بررسی رابطه بین مهارت های اجتماعی دبیر تربیت بدنی و مشارکت دانش آموزان

مشارکت فعال دانش آموزان در فعالیت های تربیت بدنی یکی از مولفه های مهم تحقق اهداف آموزشی، پرورشی و سلامت محور مدرسه است و کیفیت تعامل دبیر تربیت بدنی با دانش آموزان می تواند در شکل گیری نگرش آنان نسبت به فعالیت بدنی، احساس تعلق، انگیزش و حضور فعال در فرایند یادگیری نقش تعیین کننده ای داشته باشد. با وجود اهمیت مهارت های اجتماعی معلمان در ایجاد محیط یادگیری مثبت، بخش قابل توجهی از مطالعات پیشین بر سنجش کمی حمایت اجتماعی یا انگیزش متمرکز بوده و تجربه زیسته دانش آموزان و دبیران از چگونگی اثرگذاری مهارت های اجتماعی بر مشارکت در فعالیت های تربیت بدنی کمتر مورد توجه قرار گرفته است. پژوهش حاضر با هدف تبیین تجربه و ادراک دبیران تربیت بدنی و دانش آموزان از رابطه میان مهارت های اجتماعی دبیر و مشارکت دانش آموزان انجام شد. این پژوهش از نظر رویکرد، کیفی و با استفاده از پدیدارشناسی توصیفی انجام گرفت. مشارکت کنندگان ۲۴ نفر شامل ۱۲ دبیر تربیت بدنی و ۱۲ دانش آموز بودند که با نمونه گیری هدفمند از نوع گلوله برفی و بر اساس داشتن تجربه مستقیم از فرایند آموزش تربیت بدنی انتخاب شدند. داده ها از طریق مصاحبه های نیمه ساختاریافته عمیق گردآوری و با روش هفت مرحله ای کلایزی تحلیل شد. برای افزایش اعتبار یافته ها از بازبینی مشارکت کنندگان، بررسی همکار پژوهشی، ثبت مسیر تحلیل، مقایسه مستمر داده ها و توصیف غنی زمینه استفاده شد. تحلیل داده ها به شناسایی پنج مضمون اصلی شامل «ارتباط موثر و همدلانه دبیر»، «ایجاد امنیت روانی و احساس تعلق»، «بازخورد سازنده و تقویت احساس شایستگی»، «مدیریت تعارض و سازمان دهی تعاملات گروهی» و «تقویت انگیزش و مشارکت داوطلبانه» منجر شد. یافته ها نشان دادند که مهارت اجتماعی دبیر تنها در برقراری ارتباط کلامی خلاصه نمی شود، بلکه مجموعه ای از توانایی های گوش دادن فعال، همدلی، احترام، کنترل هیجان، مدیریت تعارض، ارائه بازخورد و ایجاد فرصت مشارکت را دربرمی گیرد. در تجربه مشارکت کنندگان، هرگاه دبیر با دانش آموزان ارتباطی محترمانه، حمایتگر و غیرتحقیرآمیز برقرار می کرد، دانش آموزان احساس امنیت و شایستگی بیشتری داشتند و آمادگی آنان برای حضور فعال، همکاری گروهی و استمرار فعالیت بدنی افزایش می یافت. نتایج پژوهش بر ضرورت توجه مدیران مدارس و برنامه ریزان آموزشی به شایستگی های اجتماعی و ارتباطی دبیران تربیت بدنی تاکید دارد و نشان می دهد که توسعه حرفه ای معلمان باید علاوه بر مهارت های فنی و ورزشی، آموزش مهارت های ارتباطی، همدلی، مدیریت تعارض، بازخورد موثر و حمایت انگیزشی را نیز شامل شود.

کلیدواژه ها:

مهارت های اجتماعی دبیر ، دبیر تربیت بدنی ، مشارکت دانش آموزان ، تعامل معلم دانش آموز ، انگیزش ، تربیت بدنی ، حمایت اجتماعی