تدریس دین با رویکرد سلامت روان: استراتژی های معلم برای کاهش اضطراب و افزایش آرامش در کلاس

سلامت روان دانش آموزان یکی از پیش نیازهای اساسی یادگیری موثر، مشارکت تحصیلی، شکل گیری روابط سازنده و تحقق اهداف تربیتی مدرسه محسوب می شود. اضطراب، نگرانی از ارزیابی، ترس از اشتباه، فشارهای تحصیلی و احساس ناامنی در تعاملات کلاسی می توانند ظرفیت شناختی و عاطفی دانش آموزان را کاهش داده و فرایند یادگیری را مختل کنند. در این میان، آموزش دین به دلیل برخورداری از مفاهیمی همچون امید، معنا، توکل، صبر، مسئولیت پذیری، بخشش و آرامش، می تواند در صورت ارائه مناسب، ظرفیتی برای حمایت از سلامت روان دانش آموزان فراهم سازد؛ هرچند نحوه تدریس و کیفیت تعامل معلم با دانش آموز در این زمینه تعیین کننده است. پژوهش حاضر با هدف تبیین استراتژی های معلمان در تدریس دین با رویکرد سلامت روان و شناسایی راهبردهای موثر برای کاهش اضطراب و افزایش آرامش دانش آموزان در کلاس انجام شد. پژوهش با رویکرد کیفی و طرح پدیدارشناسی توصیفی انجام گرفت. مشارکت کنندگان شامل ۲۴ معلم دارای تجربه تدریس مفاهیم دینی بودند که با روش نمونه گیری هدفمند از نوع گلوله برفی انتخاب شدند. داده ها از طریق مصاحبه های نیمه ساختاریافته عمیق گردآوری و با استفاده از روش هفت مرحله ای کلایزی تحلیل شد. یافته ها نشان داد تجربه مشارکت کنندگان در پنج مضمون اصلی شامل ایجاد فضای امن و پذیرنده، معنا بخشی به مفاهیم دینی، استفاده از مفاهیم امید و توکل برای تنظیم هیجانی، برقراری رابطه همدلانه معلم و دانش آموز و استفاده از روش های فعال و مشارکتی سازمان می یابد. در میان این مولفه ها، کاهش ترس از قضاوت، پذیرش خطا، پیوند مفاهیم دینی با مسائل واقعی زندگی، تاکید بر امید به جای تهدید، فرصت دادن برای پرسشگری و استفاده از گفت وگو و فعالیت گروهی برجسته تر بود. نتایج نشان داد سلامت روان محور کردن تدریس دین صرفا به افزودن فعالیت های آرام ساز محدود نیست، بلکه مستلزم بازتعریف فضای ارتباطی کلاس، شیوه ارائه مفاهیم، نوع ارزشیابی و نقش معلم در فرایند تربیت است. بر این اساس، مدیران مدارس و سیاست گذاران آموزشی می توانند با طراحی برنامه های توسعه حرفه ای در زمینه سلامت روان، ارتباط همدلانه، روش های تدریس فعال و تربیت دینی معنا محور، زمینه شکل گیری محیط های آموزشی امن تر و آرام تر را فراهم کنند.

کلیدواژه ها:

آموزش دینی ، سلامت روان ، اضطراب دانش آموزان ، آرامش روان شناختی ، معلم ، تربیت دینی ، امنیت روانی