تقاطع شرق شناسی، استعمار و موسیقی: تحلیل "مارش سلام شاهی" ژان باپتیست لومر در موسیقی دوره قاجار از منظر نقد پسااستعماری و گفتمان شرق شناسی

این مقاله به تحلیل مارش سلام شاهی اثر ژان باپتیست لومر، مدرس موسیقی دارالفنون در دوره قاجار، از منظر نقد پسااستعماری ادوارد سعید و گفتمان شرق شناسی میشل فوکو می پردازد. پرسش اصلی این پژوهش آن است که چگونه مارش سلام شاهی نه تنها بازتاب دهنده گفتمان شرق شناسانه است، بلکه به ابزاری برای تحمیل نظام موسیقایی غربی و به چالش کشیدن هویت موسیقایی ایرانی تبدیل می شود. این مقاله با ارائه فرضیه ای مبنی بر اینکه نفوذ موسیقی غربی از طریق این اثر، بیش از آنکه به "تکامل" منجر شود، نوعی "گرته برداری" تحمیلی بوده و بر زیباشناسی اصیل موسیقی ایرانی (به ویژه ریزپرده ها و کهن الگوهای سرزمینی) تاثیر منفی گذاشته است، به تحلیل عمیق آن می پردازد. در این راستا، مفهوم تامپرمان (Temperament) نه تنها به عنوان یک پدیده فیزیکی، بلکه به مثابه استعاره ای برای هم پوشانی یا تحمیل گفتمان های موسیقایی و فرهنگی بررسی خواهد شد. یافته های تحقیق نشان می دهد که مارش سلام شاهی فراتر از یک قطعه موسیقایی، نمادی از فرآیند شرق سازی و اعمال هژمونی فرهنگی غرب در بستر استعماری و پسااستعماری است که به تغییر در درک و ساختار موسیقی ایرانی انجامیده و چالش های عمیقی را برای هویت موسیقایی ایران به همراه داشته است. تحلیل دقیق از طریق بررسی ساختار موسیقایی اثر، با ارجاع به منابع معتبر از اساتید برجسته موسیقی شناسی ایران، از جمله دکتر هرمز فرهت، دکتر محمدتقی مسعودیه، دکتر داریوش صفوت، داریوش طلایی، دکتر محسن حجاریان و دکتر ساسان فاطمی، صورت گرفته است.

کلیدواژه ها:

March ، Jean-Baptist Lemaire ، Postcolonial Critique ، Orientalism Discourse ، Qajar-period music ، Modal music ، Micro Tones ، Temperament ، مارش ، ژان باپتیست لومر ، نقدپسااستعماری ، گفتمان شرق شناسی ، موسیقی قاجار ، موسیقی مدال ، ریزپرده ها ، تامپرمان.