برندینگ شهری و برساخت های سوداگرانه ؛ تحلیل انتقادی نمونه موردی بندر خمیر، استان هرمزگان

در سال های اخیر بندر خمیر (استان هرمزگان، ایران) از سوی برخی نهادها و شرکت های فعال در حوزه برندینگ شهری، عمدتا بر مبنای مزیت «تالاب و جنگل های حرا» معرفی و بازاریابی شده است. این درحالی ست که اتکای تک بعدی به یک مولفه ی زیستی و تبدیل آن به محور اصلی نشان واره ی شهر، نمود رویکردی جزءنگر، تقلیل گرا و گاه سوداگرانه در برندینگ شهری به شمار می آید؛ رویکردی که می تواند زمینه ساز ناپایداری توسعه و مخدوش شدن فهم جامع از شهر گردد. پژوهش حاضر با اتخاذ رویکردی کل نگر و هستی شناسانه به پدیده شهر، تلاش می کند نشان دهد که فهم برند شهری تنها زمانی پایدار و معتبر است که به کلیت نظام منظر شهری و اجزای سازنده آن توجه شود. روش تحقیق مبتنی بر رویکرد کیفی و خوانش نظام مند منظر شهری است. برای دستیابی به این خوانش، سه مسیر تحلیلی دنبال شد: ۱- مطالعه اسناد روشنفکری و تاریخی (سفرنامه ها، متون آرشیوی، گزارش های محلی): به منظور شناخت عناصر اصیل در شکل گیری شهر. ۲- مشاهدات میدانی: برای درک تجربه زیسته و عناصر واقعی منظر، خارج از گفتمان های تبلیغاتی. ۳- تحلیل تفسیری- انتقادی محتوا.  یافته ها نشان می دهند که سه گانه ی کوه، دشت و دریا بنیان منظر و هویت کالبدی–فضایی بندر خمیر را تشکیل می دهد و تنها در صورت توجه متوازن به این کلیت، امکان شکل گیری توسعه و برند شهری پایدار وجود خواهد داشت. هرچند تالاب و جنگل های حرا مزیت نسبی جدید شهر محسوب می شوند، اما تمرکز انحصاری بر آن ها – مطابق برخی الگوهای تقلیل گرای برندینگ شهری – می تواند توازن منظر طبیعی و انسانی شهر را بر هم زند و پیامدهای ناپایدار در پی داشته باشد. در راستای ایده پژوهشگر-کنشگر در انتهای پژوهش مجموعه ای از راهبردهای کلان را برای فهم و هدایت برندینگ شهری بندر خمیر ارائه می کند؛ راهبردهایی که بر ضرورت فاصله گیری از رویکردهای تک ساحتی و بازگشت به ادراک نظام مند از شهر تاکید دارند.

کلیدواژه ها:

Urban branding ، urban landscape ، holistic approach ، reductionism in urban development ، urban identity ، برندینگ شهری ، منظر شهری ، رویکرد کل نگر ، تقلیل گرایی در توسعه شهری ، هویت شهری