از ساختن محله تا امکان محله شدن؛ نقد بازنمایی تاریخی و سیاست های اداری محله محور در ایران

محله در ادبیات معماری، شهرسازی و سیاست گذاری شهری ایران، هم زمان به عنوان میراثی تاریخی و ابزاری برای سامان دهی مسائل معاصر شهری مورد توجه قرار گرفته است. در بخشی از این ادبیات، محله سنتی با مفاهیمی چون همبستگی اجتماعی، تعلق مکانی، روابط چهره به چهره و مرکزیت های محلی بازنمایی می شود و احیای آن به عنوان راهی برای بازگرداندن حیات جمعی پیشنهاد می گردد. در مقابل، در برخی سیاست های محله محور، محله به واحدی اداری با مرز مشخص، مرکز کالبدی و نهاد اجرایی تبدیل می شود. این مقاله با رویکردی انتقادی، این دو برداشت را بررسی می کند و نشان می دهد که هر دو، با وجود تفاوت ظاهری، محله را موجودیتی آماده و قابل تولید یا بازسازی فرض می کنند. استدلال مقاله آن است که محله نه صورتی تاریخی برای بازگشت و نه واحدی مدیریتی برای ساختن، بلکه فرایندی رابطه ای، زمان مند و متکثر است که از تداوم حضور، تجربه زیسته و کنش جمعی شکل می گیرد. بر این اساس، سیاست محله محور باید به جای تولید مستقیم اجتماع محلی، بر فراهم کردن شرایط محله شدن، افزایش اختیار عمومی، تقویت دسترسی برابر و ایجاد فرصت های پایدار برای حضور و تعامل اجتماعی تمرکز کند.

کلیدواژه ها:

Neighborhood ، Neighborhood-Oriented Policy ، Local Community ، Relational Place. ، محله ، محله محوری ، جامعه محلی ، مکان رابطه ای.