نقد تقلیل گرایی در احداث آزادراه های بین شهری و بطلان ظرفیت های معنایی راه در ایران

راه در سنت ایرانی–اسلامی صرفا یک مسیر عبور نبوده، بلکه بستری برای تجربه زیسته، شکل گیری معنا، پیوند اجتماعی و خوانش تدریجی سرزمین به شمار می رفته است. در دهه های اخیر، رویکردهای حاکم بر احداث آزادراه های بین شهری در ایران، متاثر از منطق تکنوکراتیک و شاخص های کمی کارایی، مفهوم راه را به زیرساختی عملکردی و مهندسی تقلیل داده اند. این مقاله با اتکا به چارچوب نظری پدیدارشناسی مکان (Heidegger, ۱۹۷۷; Norberg-Schulz, ۱۹۸۰) و نظریه نامکان (Augé, ۱۹۹۵) و با تحلیل نمونه هایی چون آزادراه تهران–قم، قم–کاشان و تهران–شمال، نشان می دهد که الگوی مسلط طراحی راه در ایران ظرفیت های ادراکی، فرهنگی و وجودی راه را تضعیف کرده است. پژوهش حاضر با رویکرد کیفی–تفسیری انجام شده و نتیجه می گیرد بازتعریف راه به مثابه فضای تجربه، ضرورتی نظری و عملی در بازاندیشی زیرساخت های سرزمینی ایران است.

کلیدواژه ها:

Road ، Highway ، Non-place ، Phenomenology of Place ، Landscape ، Travel Experience ، راه ، آزادراه ، نامکان ، پدیدارشناسی مکان ، منظر سرزمینی ، تجربه سفر