فضای سبز معاصر پیوستی الحاقی در برنامه های توسعه شهری؛ نقدی بر رویکرد کمی گرا به توسعه فضای سبز

این پژوهش به نقد رویکرد کمی گرای حاکم بر توسعه فضای سبز شهری در ایران می پردازد؛ رویکردی که افزایش مساحت و سرانه فضای سبز را به عنوان شاخص اصلی موفقیت توسعه فضای سبز در مدیریت شهری تلقی کرده و کمتر به کیفیت، هویت و انطباق آن با بستر مکانی توجه دارد. مسئله اصلی، شکل گیری فضاهای سبز غیرمکان محور است که با وجود گسترش کمی، در پاسخ گویی به نیازهای اجتماعی، فرهنگی و محیطی ساکنان ناکارآمد بوده و از پایداری لازم برخوردار نیستند. پرسش تحقیق آن است که مولفه های مکان ساز منظر سبز سنتی ایرانیان چیست و چگونه می توان با مقایسه آن با فضای سبز معاصر، کاستی های رویکرد غیرمکان محور را تبیین کرد؟ هدف پژوهش، استخراج ویژگی های منظر سبز مکان محور و ارائه چارچوبی برای ارتقای کیفیت فضای سبز شهری است. روش تحقیق مبتنی بر تحلیل تطبیقی میان ویژگی های فضای سبز معاصر و منظر سبز سنتی ایران است. فضای سبز معاصر با نادیده گرفتن ظرفیت های مکانی و غفلت از نیازهای ساکنان به صورت تک عملکردی برای تفریح و گذران اوقات فراغت ایجاد شده، با ذهنیت تاریخی ساکنان و خاطرات جمعی آنان ارتباط معناداری نداشته و به دلیل ناسازگاری با شرایط محیطی به نگهداری مداوم نیاز دارد. در حالی که منظر سبز سنتی با تکیه بر مشارکت اجتماعی، توزیع عادلانه، پیوند با هویت محلی و چندعملکردی بودن، نقش فعالی در شکل دهی به حس مکان و پایداری ایفا می کند. در نتیجه، تغییر رویکرد از توسعه کمی به کیفی و توجه به ظرفیت های مکانی، شرط احیای منظر سبز شهری مکان ساز است.

کلیدواژه ها:

Green space ، Green landscape ، Place-based development ، فضای سبز ، منظر سبز ، توسعه مکان محور