اهمیت رویکرد چندمقیاسی در طرح جامع شهری

رشد شتابان جمعیت شهر تهران در دهه های اخیر، ناشی از مهاجرت گسترده و افزایش قیمت مسکن،  منجر به گسترش شهرک های اقماری پر تراکم در حومه شده است.  با وجود هدف گذاری این پروژه ها برای حل بحران جمعیت و ارتقای بهره وری اقتصادی،  بررسی ها نشان می دهد که مولفه های پایداری اجتماعی و نیازهای واقعی ساکنان، کم ترین توجه را دریافت کرده اند. حذف ساختارمحله ای در طرح های جامع و رویکرد کالایی به زمین از سوی طراحان،  سبب کاهش نقش فضاهای شهری به سکونتگاه هایی منفعل و فاقد تعاملات اجتماعی شده است.  این سکونتگاه ها، که پذیرای مهاجرانی با زمینه های فرهنگی متنوع هستند، ترکیب اجتماعی پیچیده ای را  ایجاد کرده و در کنار مشکلات اقتصادی،  بی ثباتی مالی،  ضعف زیرساخت ها و فشارهای زسیت محیطی،  تاب آوری شهری را به شدت تضعیف می کنند. این پژوهش با تبیین مفهوم تاب آوری و تحلیل سیستم شهری به عنوان یک موجود پویا،  بر ضرورت رویکرد چند مقیاسی در برنامه ریزی شهری تاکید می کند. نتایج نشان می دهد که مقیاس محله،  به عنوان هسته اصلی بافت شهری و بستر تعاملات روزمره،  نقش حیاتی در پایداری اجتماعی دارد.  ازاین رو پیشنهاد می شود که طرح های جامع،  توسعه شهری را در سطوح مختلف -  از محله تا شهرک، ناحیه، منطقه و کلان شهر- ارزیابی کرده و ارتباط وهم پوشانی لایه های اجتماعی و محیطی را در فرآیند تصمیم گیری لحاظ کنند. اتخاذ چنین رویکردی می تواند ضمن افزایش تاب آوری، به ایجاد فضاهای شهری کارامدتر و پایدارترمنجر شود.

کلیدواژه ها:

master plan ، satellite towns ، social resilience ، multi-scale approach ، neighbourhood ، طرح جامع ، شهرک های اقماری ، تاب آوری اجتماعی ، رویکرد چند مقیاس ، محله