ارزیابی تعیین محدوده قانونی روستا در طرح های هادی روستایی

طرح هادی که از آن به عنوان طرح تغییر و تحول در ساختار فیزیکی- کالبدی روستاها یاد می شود بخشی از فرایند توسعه روستایی به شمار می رود که تهیه و اجرای آن در چارچوب نظام برنامه ریزی، دارای معیارها و ضوابطی است که بر کالبد روستا به ویژه ارزشمندی زمین اثر می گذارد. تعیین و تثبیت محدوده قانونی برای روستا و همچنین ضرورت ساخت وساز در آن سبب شده است که قیمت زمین در روستاها دچار تغییر شود و روستا به عنوان کالایی سرمایه ای با هدایت سازمان های دولتی با سیاست تمرکزمحور بر امر توسعه دچار تغییر و تحولات اساسی گردد. در سایه تمرکزگرایی دولت بر طرح های هادی و نگاه عاملیتی و خطی بر تدوین آن که منجر به یکسان سازی اکثر طرح ها شده و همچنین عدم مشارکت مردم در طرح های توسعه، مشکلات زیادی از مرحله برنامه ریزی تا اقدام در طرح ها ایجاد شده است. به نظر می رسد عدم تحقق برنامه های توسعه در مرحله اقدام عمدتا ناشی از ناتوانی در ادراک و شناسایی ویژگی های محیطی و ارزش های سرزمینی روستا در مرحله تدوین برنامه می باشد. مسیر تحقق پذیری برنامه های توسعه کالبدی روستا (طرح های هادی) مستلزم شناخت دقیق مکان و توجه به لایه های منظر در فرایند برنامه ریزی است. لازمه این امر قرارگیری مرحله ای در شرح خدمات تدوین اسناد برنامه ریزی فضایی تحت عنوان خوانش لایه های منظر است؛ ضمن آن با کمک متخصص منظر و مشارکت جامعه محلی، لایه های منظر کشف و پس از ارزیابی، ارزش های سرزمینی هویدا می گردد. در این صورت در طرح های هادی تعیین و تثبیت محدوده برای روستاییان براساس توسعه مشارکت محور توسط افراد شکل خواهد گرفت و ارزشمندی توسط روستاییان بر اساس رویکردهای فرهنگی تعریف خواهد شد. این روند منجر به تهیه یک برنامه مبتنی بر مکان خواهد بود که امر توسعه پایدار روستا را تضمین می نماید.

کلیدواژه ها:

Rural Development ، Rural Guidance Plan ، Landscape ، Determining Village’s Boundaries ، توسعه ، طرح هادی ، مکان ، منظر ، توسعه روستایی ، رویکرد عامل و غیرعامل