نقش هوش مصنوعی در پزشکی از راه دور و نظارت از راه دور بیماران: یک چارچوب استراتژیک برای ارتقای عدالت سلامت در کشورهای در حال توسعه

افزایش نابرابری در دسترسی به خدمات سلامت، به ویژه در مناطق محروم کشورهای در حال توسعه، یکی از چالش های اساسی نظام های بهداشتی است که نه تنها سلامت عمومی را تهدید می کند، بلکه هزینه های هنگفتی را بر نظام سلامت تحمیل می کند (Saeed & Masters, ۲۰۲۱). ظهور هوش مصنوعی (AI) و پزشکی از راه دور (Telemedicine) نویدبخش کاهش این شکاف است (Topol, ۲۰۱۹). هدف این پژوهش، ارائه یک چارچوب استراتژیک و عملیاتی برای به کارگیری هوش مصنوعی در پزشکی از راه دور با هدف ارتقای عدالت سلامت در ایران و سایر کشورهای در حال توسعه می باشد. این مطالعه از نوع مرور نظام مند (Systematic Review) با رعایت بیانیه PRISMA است (Page et al., ۲۰۲۱). جستجوی جامعی در پایگاه های PubMed، Scopus و SID با کلیدواژه های مرتبط با هوش مصنوعی، پزشکی از راه دور و عدالت سلامت در بازه زمانی ۲۰۲۱ تا ۲۰۲۶ انجام شد. از میان ۷۸۰ مقاله اولیه، پس از غربالگری، ۲۴ مطالعه معتبر وارد تحلیل نهایی شدند. یافته ها نشان داد که هوش مصنوعی از طریق بهینه سازی سیستم های تریاژ هوشمند، تشخیص از راه دور و نظارت بر بیماران مزمن، می تواند دسترسی به خدمات باکیفیت را افزایش دهد و هزینه های درمانی ناشی از انتقال بیماران را کاهش دهد (Wilson et al., ۲۰۲۲; Adams & Lee, ۲۰۲۳). با این حال، موانع زیرساختی (اینترنت، برق) و چالش های آموزشی نیروی انسانی، به عنوان مهم ترین موانع در کشورهای در حال توسعه شناسایی شدند (یزدانی و همکاران، ۱۴۰۲؛ Chauhan & Gupta, ۲۰۲۲). در نهایت، یک مدل چهارلایه ای شامل "زیرساخت، نیروی انسانی، داده های سلامت و سیاست گذاری" به عنوان چارچوبی عملیاتی برای مدیران و سیاست گذاران پیشنهاد می گردد.

کلیدواژه ها:

هوش مصنوعی ، پزشکی از راه دور ، عدالت سلامت ، کشورهای در حال توسعه ، مرور نظام مند