پایش و تحلیل هوشمند الگوهای زمانی-مکانی بیماری های قلبی-عروقی در ارتباط با پارامترهای آلایندگی محیطی (مبتنی بر داده کاوی کلان داده ها)

بیماری های قلبی عروقی یکی از مهم ترین عوامل مرگ ومیر، ناتوانی و افزایش هزینه های نظام سلامت در کلان شهرها به شمار می روند و آلودگی هوا می تواند از طریق ایجاد التهاب سیستمیک، اختلال عملکرد عروق، افزایش فشار اکسیداتیو و بی ثباتی الکتریکی قلب، خطر بروز یا تشدید این بیماری ها را افزایش دهد. پژوهش حاضر با هدف طراحی داشبورد هوشمند پیش بینی کننده برای پایش و تحلیل الگوهای زمانی مکانی بیماری های قلبی عروقی در ارتباط با آلایندگی محیطی انجام شد. جامعه آماری پژوهش شامل داده های بیماران مراجعه کننده به بیمارستان های دولتی تهران و داده های روزانه کیفیت هوا، شرایط هواشناختی و ویژگی های مکانی مناطق شهری بود. داده ها با استفاده از روش های داده کاوی، تحلیل سری های زمانی، بررسی اثرات تاخیری، تحلیل خوشه ای و مدل سازی پیش بینی بررسی شدند. یافته ها نشان داد که میان افزایش غلظت ذرات معلق ریز، دی اکسید نیتروژن، ازن و مونوکسیدکربن با افزایش مراجعات و بستری های قلبی عروقی رابطه مثبت و معنادار وجود دارد. بیشترین اثر در فاصله یک تا سه روز پس از افزایش آلودگی و در شرایط پایداری جوی مشاهده شد. همچنین، مناطق پرترافیک، متراکم و نزدیک به منابع انتشار، خوشه های پرخطر بیماری را تشکیل دادند. سالمندان، بیماران دارای بیماری های زمینه ای و ساکنان مناطق با کیفیت هوای نامطلوب، حساسیت بیشتری نسبت به تغییرات آلایندگی نشان دادند. مدل تلفیقی مبتنی بر داده های محیطی و بالینی در مقایسه با مدل های تک منظوره، عملکرد بهتری در شناسایی زمان های اوج و مناطق پرخطر داشت. داشبورد طراحی شده توانست داده های پیچیده را به اطلاعات مدیریتی و هشدارهای قابل اقدام تبدیل کند. نتیجه گیری کلی پژوهش نشان داد که ادغام داده های محیطی، بالینی و مکانی در یک سامانه هوشمند می تواند زمینه گذار از مدیریت واکنشی به مدیریت پیش نگرانه بحران های قلبی عروقی را فراهم کند و در کاهش فشار بر خدمات اورژانسی، تخصیص هدفمند منابع و ارتقای عدالت سلامت موثر باشد.

کلیدواژه ها:

بیماری های قلبی عروقی ، آلودگی هوا ، تحلیل زمانی مکانی ، داده کاوی سلامت ، داشبورد هوشمند ، پیش بینی بحران ، سلامت شهری