استفاده از مدل WetSpass برای بررسی اثرات استفاده از زمین و پوشش گیاهی بر بیلان آبی (مطالعه موردی: منطقه خفر استان فارس)

برای ارائه روش های کارا برای استفاده مناسب از منابع آبی در مناطق خشک و نیمه خشک، بررسی بیلان آبی تحت تاثیر عوامل مختلف ضروری است. در این تحقیق، به­منظور بررسی اثرات استفاده از زمین و پوشش گیاهی بر بیلان آبی منطقه خفر استان فارس از مدلWetSpass  که متغیرهای موثر بر بیلان آبی را در محیط GIS ادغام می نماید، در دوره زمانی ۱۳۸۸-۱۳۹۶ استفاده گردید. بدین منظور لایه­های پارامترهای مختلف شامل اقلیم (تبخیر- تعرق پتانسیل)، سطح آب زیرزمینی، توپوگرافی، شیب و خصوصیات خاک در GIS تهیه شد. نقشه­های نهایی شامل تبخیر- تعرق و تغذیه بلندمدت آب زیرزمینی و همچنین نقشه­های کاربری اراضی و پوشش گیاهی تهیه گردید. بیشترین میزان متوسط رواناب (۷/۳۷ میلی­متر در سال) در مناطق بدون پوشش بود، میزان متوسط تبخیر- تعرق سالیانه برابر با ۳۵۲ میلی­متر در سال، تغذیه فصل گرم ۱درصد و تغذیه فصل سرد ۹۹درصد از کل تغذیه آبهای زیرزمینی را تشکیل دادند. استفاده از مدل WetSpass به­خوبی اجزای بیلان آبی در منطقه را شبیه­سازی نمود. با استفاده از مدلWetSpass ، تخمین اجزاء بیلان آبی در منطقه خفر استان فارس و مناطق با ویژگی­های مشابه امکان­پذیر می­­گردد که برای بهینه­سازی منابع آبی و کاهش اثرات تنش آب بر تغذیه آب زیرزمینی و در نتیجه تولید محصول، با توجه به فرآیند گرم شدن زمین قابل استفاده است. توصیه می­گردد، برای استفاده بهینه از بارندگی، تبدیل جنگل­ها به زمینهای کشاورزی و ساختمان­سازی در منطقه به حداقل کاهش یابد.

کلیدواژه ها:

تبخیر- تعرق ، رواناب ، منابع آبی ، مناطق گرم و خشک ، GIS