ارزیابی کیفیت آب رودخانه گاماسیاب با استفاده از شاخص های آلودگی فلزات سنگین در دو فصل بهار و تابستان

رودخانه ها از مهم ترین منابع آبی مورد استفاده در بخش های آشامیدنی، کشاورزی و صنعت به حساب می آیند که استفاده از شاخص­های اختصاصی در ارزیابی بوم­شناسی آن­ها امری ضروری به حساب می­آید. بر این اساس مطالعه حاضر با هدف ارزیابی اثر بوم­شناختی حضور فلزات سنگین (کروم، مس، نیکل، روی، آهن و منگنز) در آب رودخانه گاماسیاب با استفاده از شاخص آلودگی فلزات سنگین(Heavy metal Pollution Index)، شاخص فلزی (Metal Index) و شاخص ارزیابی فلزات سنگین (Heavy metal Evaluation Index) انجام گرفت. در این پژوهش ۹۰ نمونه آب از ۱۵ ایستگاه در دو فصل بهار و تابستان از رودخانه گاماسیاب برداشت شد. پس از انتقال نمونه ها به آزمایشگاه، غلظت فلزات سنگین با دستگاه طیف­سنجی پلاسمای جفت شده القایی ICP-OES اندازه گیری شد. با توجه به غلظت فلزات سنگین در نمونه­های آب، شاخص HPI برای هر دو فصل محاسبه شد. مقدار عددی شاخص HPI در فصل بهار و تابستان به­ترتیب، ۴۶/۲- و ۳۴/۳- به­دست آمد که این مقدار نشان دهنده عدم آلودگی آب رودخانه گاماسیاب است. بررسی شاخص MI برای ارزیابی کیفیت آب برای شرب نشان داد که در فصل بهار و تابستان آب رودخانه گاماسیاب در طبقه قابل آشامیدن قرار دارد. مقدار شاخص MI در فصل بهار ۰۷۵/۰ و در فصل تابستان ۰۱/۰ گزارش گردید.  بر اساس شاخص HEI آب رودخانه گاماسیاب در فصل بهار و تابستان به­ترتیب با مقدار عددی ۷۵ و ۳۵/۱۲ در طبقه آلودگی با درجه کم قرار گرفت. با توجه به نتایج حاصل از سه شاخص، به قطعیت می­توان گفت درجه آلودگی آب رودخانه گاماسیاب به فلزات سنگین کم و مشکلاتی از لحاظ بوم شناختی منطقه را تهدید نمی­کند، اما با توجه به اهمیت بوم شناختی رودخانه گاماسیاب پیشنهاد می­شود که در بهار با پایش کیفیت آب، مدیریت پساب صنایع، کنترل برداشت آب از رودخانه و محدود کردن استفاده از کودهای شیمیایی مانع از آلودگی آب رودخانه گاماسیاب شد.

کلیدواژه ها:

آلودگی آب ، اثر بوم شناختی ، فلزات سنگین ، رودخانه گاماسیاب