بررسی چالش های گذار از آموزش قواعدمحور به آموزش مهارت محور در برنامه درسی آموزش عربی متوسطه دوم

آموزش عربی در دوره متوسطه دوم ایران با مسئله ای چندوجهی روبه رو است: از یک سو، تسلط بر قواعد صرفی و نحوی برای فهم دقیق ساختارهای زبانی ضروری است و از سوی دیگر، محدود شدن یادگیری به بازشناسی صوری قواعد، ظرفیت دانش آموزان برای خواندن، فهمیدن، ترجمه و کاربرد معنادار زبان را کاهش می دهد. هدف مقاله حاضر، واکاوی چالش های گذار از الگوی قواعدمحور به آموزش مهارت محور با توجه به ماموریت خاص درس «عربی، زبان قرآن» در نظام آموزشی ایران است. پژوهش با روش مروری تحلیلی و بر پایه مطالعه انتقادی اسناد برنامه درسی، پژوهش های مرتبط با کتاب های عربی متوسطه دوم و ادبیات معتبر آموزش زبان انجام شده است. تحلیل شواهد، پنج خوشه چالش شامل ناهماهنگی اهداف و سنجش، غلبه بازنمایی صوری قواعد، محدودیت زمان و منابع، شکاف دانش حرفه ای معلمان و نگرش ابزاری دانش آموزان را آشکار می سازد. همچنین نشان می دهد که معادل دانستن مهارت محوری با مکالمه روزمره، با اهداف فرهنگی و متنی درس عربی ایران سازگار نیست. بر این اساس، مدلی تلفیقی پیشنهاد می شود که در آن آگاهی دستوری در خدمت خواندن تاملی، درک شنیداری هدفمند، ترجمه بافت محور و تولید زبانی محدود اما معنادار قرار می گیرد. اصلاح تدریجی ارزشیابی، طراحی تکلیف اصیل، حمایت حرفه ای از دبیران و پایش پیشرفت مهارت ها، شروط اصلی عملیاتی شدن این گذار به شمار می آیند. این جمع بندی ناظر به استنتاج از منابع است و نه گزارش یک مداخله میدانی مستقل.