نقش روایتگری آموزشی و داستان های قرآنی در تقویت تفکر اخلاقی و توانایی قضاوت ارزشی دانش آموزان

تربیت اخلاقی در مدرسه زمانی از سطح حفظ هنجارها فراتر می رود که دانش آموز بتواند در موقعیت های واقعی، تعارض ارزش ها را تشخیص دهد، دلایل انتخاب های خود را توضیح دهد و پیامدهای تصمیم هایش را برای دیگران در نظر گیرد. روایتگری آموزشی و داستان های قرآنی، به سبب برخورداری از شخصیت، موقعیت، کنش و پیامد، ظرفیتی برای برانگیختن تامل اخلاقی دارند؛ بااین حال، صرف شنیدن داستان الزاما به رشد قضاوت ارزشی منجر نمی شود. این پژوهش با هدف تحلیل سازوکارهای تربیتی روایتگری قرآنی در تقویت تفکر اخلاقی و قضاوت ارزشی دانش آموزان انجام شده است. روش پژوهش، مرور روایتی با رویکرد تحلیل مفهومی و تلفیق انتقادی منابع قرآنی، پژوهش های تربیت اخلاقی و مطالعات آموزش داستان محور است. یافته های تلفیقی نشان می دهد که روایتگری در صورت همراهی با پرسش های باز، گفت وگوی مبتنی بر دلیل، تغییر زاویه دید و پیوند با مسئله های زیسته می تواند فرصت تمرین تشخیص مسئله اخلاقی، سنجش پیامدها و داوری مسئولانه را فراهم کند. تحلیل نمونه هایی از روایت یوسف، لقمان، موسی و بنده صالح و صاحبان دو باغ نشان می دهد ظرفیت تربیتی هر داستان به نوع مسئله اخلاقی و شیوه هدایت بحث وابسته است. مقاله، چارچوب شش مرحله ای «روایت، مسئله یابی، گفت وگو، استدلال، کاربرد و بازاندیشی» را پیشنهاد می کند. محدودیت شواهد موجود، به ویژه تفاوت گروه های سنی و نبود سنجش طولی رفتار، مانع ادعای اثربخشی قطعی این چارچوب است. نتیجه آنکه روایتگری قرآنی می تواند مکمل تربیت اخلاقی گفت وگومحور باشد، مشروط بر آنکه تفسیر تحمیلی و سنجش حفظی جایگزین اندیشیدن دانش آموز نشود.