نقش هوش مصنوعی در ارتقاء عدالت آموزشی و فراهم کردن فرصت های برابر یادگیری

ظهور هوش مصنوعی در آموزش، نویدبخش تحقق یکی از دیرینه ترین آرزوهای نظام های آموزشی یعنی «آموزش شخصی سازی شده در مقیاس انبوه» است. این مقاله با رویکردی تحلیلی–انتقادی، نقش هوش مصنوعی را در ارتقاء عدالت آموزشی و فراهم سازی فرصت های برابر یادگیری بررسی می کند. یافته های پژوهش نشان می دهد که هوش مصنوعی از سه مسیر اصلی می تواند به کاهش نابرابری های آموزشی کمک کند: (۱) یادگیری تطبیقی و شخصی سازی شده که محتوا و سرعت یادگیری را با نیازهای فردی هر دانش آموز هماهنگ می کند؛ (۲) گسترش دسترسی به منابع آموزشی باکیفیت از طریق معلمان هوشمند، ترجمه ماشینی و فناوری های کمکی؛ و (۳) توانمندسازی معلمان و کاهش بار وظایف تکراری، به ویژه در مناطق کم برخوردار. با این حال، شواهد حاکی از آن است که در غیاب سیاست گذاری هدفمند، همان فناوری هایی که وعده پر کردن شکاف ها را می دهند، می توانند به لایه ای جدید از نابرابری نامرئی تبدیل شوند. شکاف دیجیتال، سوگیری الگوریتمی، نابرابری زبانی و کمبود زیرساخت های فنی، از جمله چالش های کلیدی هستند. این مقاله استدلال می کند که عدالت آموزشی با هوش مصنوعی نه یک نتیجه خودکار، بلکه یک انتخاب سیاستی است که نیازمند طراحی آگاهانه، نظارت مستمر و حکمرانی اخلاقی در سطوح نهادی، ملی و بین المللی است.