نقش آموزش سواد هیجانی در کاهش تعارض های روزمره کلاس درس در نظام آموزش وپرورش

کلاس درس یکی از مهم ترین محیط های اجتماعی و تربیتی است که دانش آموزان در آن علاوه بر کسب دانش و مهارت های تحصیلی، شیوه تعامل با دیگران، مدیریت هیجان ها، پذیرش تفاوت ها، حل اختلاف و سازگاری با قواعد اجتماعی را تجربه می کنند. تنوع ویژگی های شخصیتی، خانوادگی، فرهنگی و هیجانی دانش آموزان سبب می شود بروز اختلاف و تعارض در محیط کلاس امری طبیعی باشد؛ بااین حال، ضعف در شناخت و تنظیم هیجان ها می تواند اختلاف های ساده را به پرخاشگری، تمسخر، نافرمانی، قهر، طرد همسالان، بی احترامی و تعارض پایدار میان دانش آموزان یا میان معلم و دانش آموز تبدیل کند. هدف مقاله حاضر بررسی نقش آموزش سواد هیجانی در پیشگیری و کاهش تعارض های روزمره کلاس درس و تبیین سازوکارهای اثرگذاری آن در نظام آموزش وپرورش است. پژوهش به شیوه مروری تحلیلی انجام شده و یافته های مطالعات داخلی و خارجی مرتبط با سواد هیجانی، یادگیری اجتماعی هیجانی، خودتنظیمی، همدلی، مدیریت کلاس، تعامل معلم و دانش آموز و حل تعارض بررسی شده اند. نتایج نشان می دهد آموزش سواد هیجانی از طریق افزایش خودآگاهی، توسعه واژگان هیجانی، تقویت تنظیم هیجان، افزایش همدلی، اصلاح برداشت های بین فردی، کنترل تکانه، آموزش گفت وگوی محترمانه و ارتقای مهارت حل مسئله می تواند احتمال شکل گیری و تشدید تعارض های کلاس را کاهش دهد. همچنین شایستگی هیجانی معلمان با استفاده بیشتر از شیوه های مشارکتی و مسئله محور در مدیریت تعارض ارتباط دارد. شواهد پژوهشی نشان می دهند برنامه های مدرسه محور اجتماعی هیجانی علاوه بر بهبود مهارت های هیجانی، با بهبود رفتار اجتماعی، روابط همسالان، کیفیت فضای مدرسه، احساس تعلق و عملکرد تحصیلی همراه هستند. بر این اساس، پیشنهاد می شود آموزش سواد هیجانی به جای اجرای مقطعی، به عنوان بخشی پایدار از برنامه درسی، فعالیت های پرورشی، آموزش ضمن خدمت معلمان و نظام مدیریت کلاس مورد توجه قرار گیرد و برای دوره های مختلف تحصیلی متناسب با ویژگی های رشدی دانش آموزان طراحی شود.