گسست در تصمیم سازی؛ بازخوانی خط نفوذ از نوفل لوشاتو تا پاستور در تقابل با راهبرد نگاه به شرق

پژوهش حاضر به بررسی پدیده «گسست در تصمیم سازی سیاست خارجی جمهوری اسلامی ایران» با تمرکز بر تعارض ساختاری میان راهبرد مصوب «نگاه به شرق» و تمایلات بوروکراتیک غرب محور می پردازد. نقطه عزیمت این مطالعه، بازخوانی مفهومی شبکه های تکنوکرات و نیروهای موسوم به تحصیل کردگان غرب است که هسته مشورتی آنان در مقطع نوفل لوشاتو شکل گرفت، در دوران دولت موقت تثبیت شد و در ادوار گوناگون پاستور (نهاد ریاست جمهوری) تداوم یافت. این جریان با تکیه بر ادراک غرب محور از نظام بین الملل، ساختارهای نهادی متصل به تجارت فراملی و اولویت بخشی به تنش زدایی یک جانبه با غرب، بارها اجرای پیمان های بلندمدت و شراکت های همه جانبه اقتصادی-امنیتی با قدرت های آسیایی نظیر چین و روسیه را دچار فرسایش و انسداد ساختاری کرده است. پژوهش با به کارگیری روش توصیفی-تحلیلی و بر پایه نظریه تصمیم سازی در سیاست خارجی و رویکرد اقتصاد سیاسی بین الملل، روندپژوهی اسناد و رویه های اجرایی را مد نظر قرار داده است. یافته ها نشان می دهد که گسست سیاست گذاری در پاستور ریشه در دوگانگی گفتمانی-نهادی دارد؛ جایی که سطح عالی حاکمیت، موازنه راهبردی و ائتلاف سازی با بلوک شرق را تضمین کننده امنیت و تاب آوری اقتصادی می داند، اما بوروکراسی مجری با تعلل اداری، تردیدسازی کارشناسی و امید به ترمیم روابط با غرب، هزینه اجرای راهبرد شرق را افزایش داده است. در نهایت، راهکارهایی جهت بازطراحی نهادهای تصمیم ساز، اصلاح گزینش های دیپلماتیک و ایجاد قرارگاه اجرایی متمرکز برای پیمان های شرقی پیشنهاد شده است.

کلیدواژه ها:

تصمیم سازی سیاست خارجی ، جریان نفوذ ، نگاه به شرق ، نوفل لوشاتو ، نهاد پاستور ، موازنه راهبردی ، بریکس و شانگهای