طراحی الگوی تنوع بخشی به منابع درآمدی پایدار شهرداری با رویکرد کاهش وابستگی به درآمدهای ناپایدار (مطالعه موردی: پروژه های مشارکتی و بهره برداری از دارایی های شهری)

وابستگی شدید شهرداری های ایران به درآمدهای ناپایدار ناشی از عوارض ساخت وساز، فروش تراکم و جرایم ساختمانی، آن ها را در برابر نوسانات اقتصادی و رکودهای بخش مسکن به شدت آسیب پذیر ساخته است به گونه ای که در اغلب شهرداری ها بیش از شصت تا هفتاد درصد منابع درآمدی به این نوع درآمدها متکی است و هرگونه تغییر در سیاست های کلان مسکن یا بروز رکود اقتصادی، شهرداری را با بحران مالی و کسری بودجه مواجه می کند. این مقاله با هدف طراحی یک الگوی عملیاتی، گام به گام و هزینه کارآمد برای تنوع بخشی به منابع درآمدی پایدار شهرداری با رویکرد کاهش وابستگی به درآمدهای ناپایدار نگاشته شده است تا کارشناسان درآمد و سرمایه گذاری بتوانند با استفاده از این الگو، ضمن شناسایی و فعال سازی ظرفیت های جدید درآمدی پایدار نظیر بهره برداری از املاک و مستغلات شهری، توسعه پروژه های مشارکتی با بخش خصوصی، ایجاد مجتمع های خدماتی-رفاهی، احداث پارکینگ های طبقاتی و توسعه فضاهای تجاری و گردشگری، وابستگی شدید به درآمدهای ناپایدار را به میزان قابل توجهی کاهش دهند. الگوی پیشنهادی در هشت گام اصلی طراحی شده است که از شناسایی و احصاء کامل دارایی ها و ظرفیت های قابل بهره برداری آغاز شده و با تحلیل اقتصادی-مالی، شناسایی موانع ساختاری، طراحی سازوکارهای اجرایی، تدوین برنامه زمان بندی، برگزاری فراخوان های جذب سرمایه گذار، اجرای پایلوت و در نهایت اصلاح و بهینه سازی الگو و استقرار کامل آن در کل سازمان به پایان می رسد. مطالعه موردی انجام شده در یکی از شهرداری های ایران نشان می دهد که استقرار این الگو منجر به شناسایی و بهره برداری از دوازده ظرفیت جدید درآمدی پایدار، کاهش سی و پنج درصدی وابستگی به درآمدهای ناپایدار در دو سال، جذب بیش از بیست سرمایه گذار بخش خصوصی و افزایش چهل درصدی درآمدهای پایدار شهرداری شده است که بیانگر کارایی و اثربخشی قابل توجه این الگو در تحقق استقلال مالی شهرداری، کاهش کسری بودجه و ارتقای توان سرمایه گذاری در زیرساخت های شهری می باشد.

کلیدواژه ها:

درآمد پایدار ، تنوع بخشی درآمدی ، دارایی های شهری ، مشارکت عمومی ، شهرداری