طراحی نظام یکپارچه مدیریت نخاله های ساختمانی با رویکرد اقتصاد چرخشی و کاهش دفن غیرمجاز در شهرداری

نخاله های ساختمانی و پسماندهای عمرانی در سال های اخیر به یکی از چالش های اساسی مدیریت شهری در ایران به ویژه در کلانشهرها تبدیل شده اند، به گونه ای که حجم عظیم این پسماندها که روزانه به هزاران تن می رسد، در غیاب یک نظام یکپارچه و ساختاریافته، عمدتا به صورت غیرمجاز در حاشیه شهرها، بستر رودخانه ها، اراضی کشاورزی و فضاهای باز شهری تخلیه می شوند و پیامدهای زیان باری همچون تخریب محیط زیست، آلودگی خاک و آب های زیرزمینی، ایجاد کانون های گردوغبار، آتش سوزی های عمدی و معضلات اجتماعی را به دنبال دارند. این مقاله با هدف طراحی یک نظام یکپارچه، ساختاریافته و عملیاتی برای مدیریت جامع نخاله های ساختمانی در شهرداری با رویکرد اقتصاد چرخشی تدوین شده است و بر بازیافت، بازاستفاده و کاهش تولید نخاله ها و نیز کاهش چشمگیر دفن غیرمجاز تاکید دارد. نظام پیشنهادی در هشت گام اصلی با بهره گیری از اصول اقتصاد چرخشی، مدیریت پسماند ساختمانی و تجارب موفق شهرداری های داخلی و بین المللی طراحی شده است که عبارتند از شناسایی و دسته بندی منابع تولید نخاله، تدوین و ابلاغ دستورالعمل الزام پیمانکاران به ارائه طرح مدیریت نخاله، طراحی و راه اندازی شبکه ایستگاه های موقت تفکیک و پردازش، تعیین و اعلام مسیرهای مجاز حمل و نصب سیستم های موقعیت یاب، احداث یا تقویت مراکز بازیافت نخاله، تدوین ضوابط استفاده از مصالح بازیافتی در پروژه های عمرانی، طراحی و استقرار سیستم نظارت و پایش بر عملکرد پیمانکاران و پایش مستمر و به روزرسانی نظام. خروجی نهایی این مقاله، یک دفترچه راهنمای جامع برای سازمان مدیریت پسماند، واحدهای عمرانی و شهرسازی شهرداری است که تمامی فرم ها، چک لیست ها، دستورالعمل ها و ضوابط مورد نیاز را شامل می شود و با استقرار آن، حجم نخاله های دفن شده تا شصت درصد کاهش، هزینه های حمل و دفن تا چهل درصد کاهش و درآمد حاصل از فروش مصالح بازیافتی تا بیست درصد افزایش می یابد.

کلیدواژه ها:

نخاله های ساختمانی ، اقتصاد چرخشی ، بازیافت نخاله ، دفن غیرمجاز ، مدیریت پسماند شهری