الگوی اولویت بندی پروژه های سرمایه گذاری شهرداری بر اساس شاخص های بازگشت سرمایه و منفعت عمومی

شهرداری های ایران در شرایط کنونی با محدودیت شدید منابع مالی و اعتباری مواجه هستند و در عین حال با انبوهی از پروژه های سرمایه گذاری بالقوه در حوزه های عمرانی، خدماتی، فرهنگی، ورزشی و زیرساختی روبرو می باشند که هر یک ادعای اولویت اجرا دارند. انتخاب پروژه های نامناسب یا کم بازده، نه تنها سرمایه محدود شهرداری را هدر می دهد، بلکه فرصت های بهتری را نیز از دسترس خارج می سازد و موجبات نارضایتی شهروندان را فراهم می آورد. با وجود این چالش اساسی، بسیاری از شهرداری ها هنوز از یک الگوی علمی و سیستماتیک برای اولویت بندی پروژه های سرمایه گذاری خود بی بهره هستند و تصمیمات در این حوزه غالبا بر اساس فشارهای سیاسی، روابط، سلیقه های شخصی یا رویه های سنتی اتخاذ می شود. این مقاله با هدف طراحی یک الگوی عملیاتی و گام به گام برای اولویت بندی علمی پروژه های سرمایه گذاری شهرداری بر اساس دو شاخص کلیدی و مکمل بازگشت سرمایه و منفعت عمومی تدوین گردیده است. الگوی پیشنهادی با بهره گیری از روش های تصمیم گیری چندمعیاره، تحلیل هزینه-فایده و تجارب موفق شهرداری های داخلی و خارجی، در هفت گام اصلی شامل شناسایی و دسته بندی پروژه ها، تعیین و وزن دهی شاخص ها، جمع آوری داده ها، امتیازدهی، اولویت بندی، تهیه گزارش تحلیلی و پایش دوره ای طراحی شده است. خروجی نهایی مقاله، یک دفترچه راهنمای جامع برای واحد درآمد و سرمایه گذاری شهرداری است که شامل فرم ها، جداول و دستورالعمل های اجرایی مورد نیاز می باشد. مطالعه موردی انجام شده در یکی از مناطق شهرداری تهران نشان می دهد که استقرار این الگو، موجب انتخاب پروژه های با بازدهی بالا و حذف پروژه های کم بازده گردیده و بهره وری سرمایه گذاری را به میزان قابل توجهی افزایش داده است.

کلیدواژه ها:

اولویت بندی پروژه ها ، بازگشت سرمایه ، منفعت عمومی ، سرمایه گذاری شهری ، شهرداری