ارائه ی الگوی حسابرسی مبتنی بر بلاک چین برای ارزش گذاری گمرکی؛ مطالعه ای تطبیقی با استانداردهای بین المللی

ارزش گذاری کالاهای وارداتی، یکی از حساسترین حلقه های زنجیره ی تامین مالی تجارت خارجی است که همواره با چالش ناهماهنگی میان قیمت اظهاری واردکننده و ارزش منصفانه ی مورد تایید استانداردهای حسابداری مواجه بوده است. هدف اصلی این پژوهش، طراحی و ارائه ی یک الگوی حسابرسی ساختاریافته بر پایه ی فناوری دفتر کل توزیع شده (بلاک چین) است تا از یک سو شکاف مفهومی میان «ارزش معاملاتی» در قوانین گمرکی و «ارزش منصفانه» در استانداردهای بین المللی گزارشگری مالی را پوشش دهد و از سوی دیگر، فرآیند حسابرسی ارزش گذاری را شفاف، خودکار و قابل اعتماد سازد. این پژوهش با رویکرد کیفی و با به کارگیری روش های تحلیل محتوای جهت دار و مطالعه ی تطبیقی عمیق بر روی متون کامل موافقت نامه ی ارزش سازمان جهانی تجارت، استانداردهای هیئت تدوین استانداردهای بین المللی و دستورالعمل های عملیاتی سازمان جهانی گمرک انجام شده است. الگوی نهایی در چهار لایه ی مستقل اما به هم پیوسته شامل تایید هویت و احراز صلاحیت، ثبت و رمزگذاری تراکنش، تطابق پویای ارزش با استفاده از قراردادهای هوشمند و گزارش دهی هوشمند مبتنی بر مخاطره طراحی گردید. الگوی پیشنهادی ضمن کاهش چشمگیر خطای انسانی و افزایش سرعت ترخیص، بستر مناسبی برای تحقق گمرک هوشمند فراهم می آورد؛ اما اجرای موفقیت آمیز آن مستلزم بازنگری در قوانین اعتبارسنجی اسناد الکترونیک و سرمایه گذاری در زیرساخت های فنی در گمرک جمهوری اسلامی ایران است.

کلیدواژه ها:

بلاک چین ، ارزش گذاری گمرکی ، حسابرسی مبتنی بر مخاطره ، قرارداد هوشمند ، شفافیت اطلاعاتی