بررسی تاثیر تغییرات مدت بارش و پوشش گیاهی بر میزان خطرپذیری اجزای سامانه آبرسانی با استفاده از مدل‎سازی هیدرولیکی

تغییرات اقلیمی، افزایش جمعیت و افزایش ساخت و ساز در حریم رودخانه ‎ها و تخریب جنگل‎ها و تغییر در بافت پوشش گیاهی باعث شده ‎اند که در سال‎های اخیر فرکانس سیلاب‎ها و شدت اثر آن‎ها افزایش یابد. از عوامل موثر در عمق سیلاب و در نتیجه عمق آب‎گرفتگی، پوشش گیاهی و مدت بارش هستند. در این مقاله سیلاب سال ۱۳۹۸ لرستان بر روی رودخانه کشکان با استفاده از نرم ‎افزار HEC-RAS مدل‎سازی شد تا تاثیر هم‎زمان دو عامل پوشش گیاهی و مدت بارش بر آب‎گرفتگی ایستگاه پمپاژ سامانه آبرسانی شهر پل دختر بررسی شود. برای این منظور، سناریوهای مختلف تغییر ضریب زبری و مدت بارش در مدل اجرا شد تا تاثیر هر کدام بر عمق آبگرفتگی بررسی شود. برای تهیه این سناریوها تغییرات پوشش گیاهی منطقه مورد مطالعه تا سال ۲۰۴۵ با استفاده از تصاویر ماهوارهای پیشبینی شد. در این روش علاوه بر بررسی تغییرات عمق سیلاب، سرعت جریان نیز در محدوده مورد مطالعه بررسی شد. بر اساس نتایج حاصله، در سناریوهای مختلف، با افزایش ضریب مانینگ معادل به مقدار ۲.۷۲ درصد بین سناریوهای دارای بیشترین و کمترین ضریب زبری (از ۰.۰۳۹۰ تا۰.۰۴۰۳)، عمق آب‎گرفتگی به مقدار ۱۰.۳ درصد افزایش و سرعت به مقدار ۳.۴۴ درصد کاهش یافت. در سناریوهای تغییر طول بارش، با تغییر مدت بارش به مقدار ۳۰ درصد ( از ۱۰- تا ۲۰ درصد)، عمق آب‎گرفتگی به مقدار ۴۴ درصد افزایش و سرعت سیلاب ۱۲.۷ درصد کاهش داشت. نتایج نشان دادند که پوشش گیاهی نسبت به مدت بارش تاثیر بیشتری بر عمق و سرعت سیلاب دارد.

کلیدواژه ها:

مدل& lrm ، سازی سیلاب ، خطرپذیری ، آب& rlm ، گرفتگی ، سامانه آبرسانی ، HEC-RAS