راهبردهای حکمرانی فرهنگی فضای مجازی در مواجهه با آسیب های اجتماعی و صیانت از ارزش های انقلاب اسلامی

مقدمه و هدف: فضای مجازی به عنوان زیست بوم پویا و فراگیر تعاملات اجتماعی-فرهنگی، ضمن ایجاد فرصت های بی سابقه، زمینه ساز آسیب های اجتماعی مانند شایعه پراکنی، نفرت پراکنی، قطب بندی ایدئولوژیک و تضعیف هویت انقلابی شده است که عمدتا ریشه در تعارض محتوای جهانی با ارزش های انقلاب اسلامی دارد. هدف پژوهش، تدوین راهبردهای عملی حکمرانی فرهنگی برای پاسداری از ارزش های انقلاب اسلامی و کاهش این آسیب ها بود. روش: پژوهش با رویکرد کیفی و نظریه داده بنیاد انجام شد. داده ها از طریق مصاحبه نیمه ساختاریافته با ۲۵ خبره (سیاست گذاران فرهنگی، متخصصان امنیت سایبری، پژوهشگران رسانه، فعالان مدنی و حقوق دانان) از پنج کلان شهر تهران، اصفهان، شیراز، مشهد و تبریز گردآوری و با نرم افزار MAXQDA تحلیل شد. یافته ها: تحلیل سه مرحله ای کدگذاری به شناسایی هفت مقوله اصلی منجر شد: شناسایی و تحلیل آسیب های اجتماعی، اصول حکمرانی فرهنگی، راهبردهای آموزشی، سیاست گذاری های قانونی-فرهنگی، فناوری های فرهنگی هوشمند، مشارکت اجتماعی و ارزیابی و نظارت مداوم. نتایج: از دل این مقوله ها و روابط شبکه ای-چرخه ای میان آن ها، هفت راهبرد عملی منسجم تدوین شد: ۱) توسعه ابزارهای هوشمند شناسایی و پیش بینی آسیب ها؛ ۲) الزام آور کردن اصول فرهنگی انقلابی؛ ۳) اجرای برنامه های سراسری سواد رسانه ای؛ ۴) اصلاح قوانین سایبری با رویکرد انقلابی؛ ۵) توسعه فناوری های فرهنگی هوشمند بومی؛ ۶) ایجاد بن سازه های مشارکتی مردمی؛ ۷) طراحی سامانه پایش زنده و ارزیابی مداوم. اجرای هماهنگ این مدل، فضای مجازی را به ابزاری موثر برای پاسداری از ارزش های انقلاب اسلامی و تقویت انسجام ملی تبدیل می کند.

کلیدواژه ها:

حکمرانی فرهنگی ، فضای مجازی ، آسیب های اجتماعی ، سواد رسانه ای ، مدل چرخه ای-شبکه ای