کاربست روش تحلیل مضمون در بررسی جایگاه امامت در آموزه های نهج البلاغه

مساله امامت از دیرباز موردنظر متکلمان و مفسران نامدار اسلامی بوده است. فرقه های اسلامی در هیچ یک از مسائل دینی به مانند مساله امامت اختلاف نظر نداشته اند. اختلاف شیعه و سنی تنها در شخص جانشین پیامبر نیست؛ بلکه در دیدگاه هر یک، «امام» معنا و مفهوم و جایگاه ویژه ای دارد که این دو مذهب را از یک دیگر متمایز می سازد.گرچه در این مقوله پژوهش های زیادی صورت گرفته اما یکی از خلاهای پژوهشی در این حوزه، عدم استفاده صحیح از روش های نوین پژوهشی است.یکی از روش های مناسب جهت ترسیم دقیق و نظام مند موضوع امامت در نهج البلاغه، روش تحلیل مضمون است. با توجه به اهمیت موضوع، پژوهش حاضر در صدد است با هدف شناخت ابعاد مختلف امامت به این پرسش پاسخ دهد : امام علی(ع) برای امام کدام ویژگی را مهم تر می-داند؟ در این راستا، ابتدا ۱۱۰گزاره از متن نهج البلاغه گزینش و درجدولی مقابل هر متن، مضامین پایه ای حاکی از ابعاد مختلف امامت درج گردید و هر یک ذیل عناوین کلی تر قرار گرفت. درنهایت با استخراج ۲۹مضمون پایه،۴ مضمون یکپارچه ساز و ۳ مضمون فراگیر، این نتیجه بدست آمد که بیش از ۷۰ درصد مضامین به ویژگی ها و صفات امام اختصاص دارد که از این بین پربسامدترین آن ها برخورداری امام از علم لدنی است.

کلیدواژه ها:

امامت ، صفات امام ، نهج البلاغه ، تحلیل مضمون