<span lang="AR-SA">­بررسی سنگ نگاری و زمین شیمی توده ­های گرانیتوئیدی شمال اهر (جنوب کلیبر) با تاکید بر نقش اثر تتراد در الگوی عناصر کمیاب خاکی

توده گرانیتوئیدی شمال اهر در جنوب شهرستان کلیبر و شمال­غربی ایران واقع شده است. این توده با ترکیب گرانیت-کوارتزمونزونیت، میکرودیوریت، مونزونیت، مونزودیوریت و گرانودیوریت پورفیری، دارای بافت­های گرانولار، پگماتیتی، گرافیکی و پرتیتی هستند. از نظر زمین شیمیایی، این توده­ها متعلق به گرانیتوئیدهای اکسیدی نوع I با ماهیت متاآلومین بوده که شامل طیفی از سنگ های ساب آلکالن تا آلکالن هستند. کانی­های اصلی آن­ها اغلب شامل کوارتز، آلکالی فلدسپار، پلاژیوکلاز، مسکوویت و بیوتیت است و از کانی­های فرعی نیز می­توان به تیتانیت و زیرکن (آلانیت، آپاتیت و پیروکلر) اشاره کرد که الگوی اثر تتراد را کنترل می­کنند. الگوی کندریت بهنجار شده REE در گرانیتوئیدهای شمال اهر، یک الگوی اثر تتراد نوع M با بی­هنجاری شدیدا منفی Eu نشان می­دهد. اثر تتراد نوع M به عنوان یک ویژگی زمین شیمیایی که می­تواند نشان­دهنده مراحل پایانی تحول ماگمای گرانیتی همراه با اثر متقابل سیالات هم منشا باشد، در توده­های گرانیتوئیدی قابل مشاهده است. نسبت­های Y/Ho و Zr/Hf در سنگ­های آذرین بازیک تا حدواسط، نزدیک به نسبت­های کندریتی است که نشان­دهنده رفتار CHARAC این عناصر در چنین مذاب­هایی است. نسبت­هایLa/Nb و La/Ta رابطه معکوس با اثر تتراد نشان می­دهند. با افزایش تفریق، نسبت Rb/Sr در سنگ­ها بالا رفته و در نتیجه آن، اثر تتراد نمونه های گرانیتوئیدی شمال اهر در محدوده بالاتری از نسبت های Rb/Sr رخ داده است. بررسی نسبت­های عناصر کمیاب، به­ویژه دوقلوی زمین شیمیایی، نشان­دهنده رفتار non-CHARAC از این عناصر است.

کلیدواژه ها:

عناصر نادر خاکی ، اثر تتراد ، دوقلوهای ژئوشیمیایی ، گرانیتوئیدهای شمال اهر ، زون قره داغ