<span lang="AR-SA">کانه زایی مس چینه کران تیپ مانتو با سنگ میزبان آتشفشانی در رخداد معدنی قمیشلو (جنوب باختر زنجان): شواهد زمین شناسی، کانه زایی و زمین شیمیایی

رخداد معدنی مس قمیشلو در فاصله ۱۵۰ کیلومتری جنوب باختر زنجان قرار دارد و بخشی از پهنه ایران مرکزی به شمار می رود.. کانه زایی به صورت چینه کران درون بخش فوقانی گدازه های بازالتی- بازالت آندزیتی کرتاسه پایینی رخ داده است. پهنه کانه دار دارای روند شمال باختری-جنوب خاوری با شیب حدود۷۰ تا۸۰ درجه به سمت جنوب باختر بوده و حدود ۲۰۰ متر درازا و ۵/۱ متر پهنا دارد. دگرسانی گرمابی مرتبط با کانه زایی شامل کلریتی-کربناتی است. دگرسانی های پروپلیتیک و زئولیتی و سیلیسی- کلسیتی به ترتیب، مربوط به فرایندهای قبل و بعد از کانه زایی می باشند. کالکوسیت اولیه و بورنیت همراه با اندکی پیریت و کالکوپیریت، مواد معدنی و کلسیت و کلریت همراه با مقادیر اندکی کوارتز و زئولیت، مواد باطله می باشند. کالکوسیت ثانویه، کوولیت، مالاکیت، کوپریت و نئوتوسیت کانی های برون زاد هستند. انواع بافت کانسنگ شامل دانه پراکنده، رگه- رگچه ای، پرکننده فضای خالی، جانشینی و فرامبوئیدال است. کانه زایی در قمیشلو به چهار مرحله قبل از کانه زایی، همزمان با کانه زایی، بعد از کانه زایی و برونزاد قابل تفکیک است. مرحله قبل از کانه زایی شامل فرایندهای دیاژنز و دگرگونی تدفینی بوده و طی آن پیریت های فرامبوئیدال با بافت دانه پراکنده و زئولیت (پرکننده حفرات بادامکی) درون گدازه های میزبان تشکیل شده اند. مرحله همزمان با کانه زایی شامل دو زیرمرحله است. مرحله اولیه کانه زایی با حضور کالکوسیت اولیه و بورنیت با بافت های دانه پراکنده، پرکننده حفرات و فرامبوئیدال (جانشین شده در قالب پیریت های فرامبوئیدال) و رگه-رگچه های کالکوسیت اولیه مشخص می شود. مرحله تاخیری کانه زایی شامل رگه-رگچه های کلسیتی حاوی پیریت و کالکوپیریت با فراوانی کم می باشد. مرحله بعد از کانه زایی با حضور رگه- رگچه های کلسیتی و کوارتزی تاخیری عقیم شناخته می شود. مرحله برون زاد با هوازدگی و تشکیل کانی های ثانویه همراه است. بررسی های زمین شیمی نمونه های کانه دار بیانگر همبستگی مثبت قوی مس با گوگرد (۹۳/۰) و همبستگی منفی ضعیف نقره با گوگرد (۲۷/۰-) است. ویژگی های رخداد معدنی مس قمیشلو با کانسارهای نوع مانتو (زیررده بوئن اسپرانزا) قابل مقایسه است.

کلیدواژه ها:

کانه زایی مس ، دیاژنز ، چینه کران ، نوع مانتو ، قمیشلو