<span lang="AR-SA">ارزیابی زیست­ محیطی تاثیر فعالیت ­های کشاورزی بر غلظت عناصر<span lang="AR-SA"> <span lang="AR-SA">بالقوه سمی خاک­ های سطحی گلخانه ­های اشکذر یزد

اندازه قطر ذرات در خاک­های مورد مطالعه %۲۸-۱۲ ماسه، %۴۰-۳۱ سیلت و % ۴۸-۳۲ رس می­باشد و تفاوت قابل­توجهی در ترکیب دانه­بندی خاک­های کشاورزی و غیرکشاورزی وجود ندارد. بررسی غلظت عناصر بالقوه سمی (Cd، Co، Cr، Cu، Ni، Pb و Zn) در خاک­های آلوده و غیرآلوده به کودهای کشاورزی گلخانه­های شهرستان اشکذر نشان می­دهد که فعالیت­های کشاورزی موجب افزایش تمرکز این عناصر در خاک­ها شده است؛ به طوری که سطح مجاز اکثر عناصر بیش از سطح بهینه و سازمان محیط زیست کشور می­باشد و افزایش آن در خاک­های آلوده موجب افزایش معیارهای سنجش آلودگی همچون شاخص زمین­انباشت، شده ­است. میزان دسترس­پذیری زیستی عناصر بالقوه سمی از روش DTPA برای همه عناصر در خاک­های آلوده، به طور مشخص بالاتر از خاک­های غیرآلوده (نمونه­های ASH-۲ و ASH-۱۰) می­باشد. تغییرات افزایش دسترس­پذیری زیستی این عناصر در نمونه­های مختلف نیز متفاوت است. بالاترین میزان دسترس­پذیری زیستی عناصر Cd، Co و Zn در نمونه ASH-۱ مشاهده می­شود، درحالی­که نمونه ASH-۸ بیشترین مقادیر دسترس­پذیری­زیستی فلزات سنگین Cr، Cu، Ni و Pb را دارا می­باشد.TOC و pH محیط یکی از جمله عوامل اساسی در گونه­زایی، تحرک، واکنش و دسترس­پذیری زیستی فلزات سنگین محسوب می­گردد. تمام خاک­های منطقه دارای pH بالای هفت (۱۵/۷ تا ۷۴/ ۸ تا حدودی قلیایی) بوده و میزان pH در خاک­ها آلوده (کشاورزی) به تدریج کاهش می­یابد تا اینکه در نمونه ASH-۸ به کمترین مقدار (۱۵/۷) می­رسد. دامنه تغییرات TOC محدود می­باشد و روند تغییرات pH و TOC در نمونه­های مورد مطالعه تقریبا عکس یکدیگر بوده، به طوری که با افزایش TOC، pH به طور نسبی کاهش می­یابد؛ و رابطه معنی­داری بین pH و تمرکز فلزات سنگین وجود دارد.

کلیدواژه ها:

اثرات زیست محیطی ، فعالیت های کشاورزی ، عناصربالقوه سمی ، گلخانه ها ، شهرستان اشکذر