خلاء ها و چالش های حقوق مخاطب در سینمای ایران

سینما یکی از تاثیرگذارترین نهادهای فرهنگی در شکل دهی به تجربه زیسته مخاطبان است. این هنر-صنعت با قابلیت بی نظیر خود در تاثیرگذاری بر مخاطبان، توانسته است به یکی از ارکان مهم ارتباط جمعی در جوامع مدرن تبدیل شود. این پژوهش کیفی با هدف تبیین چالش های حقوق مخاطب در سینمای ایران و با استفاده از روش نمونه گیری هدفمند، با مصاحبه نیمه ساختاریافته ۲۱ نفر از صاحبنظران و فعالان حوزه سینما انجام شده است. داده ها با روش تحلیل مضمون و بر اساس مدل براون و کلارک (۲۰۰۶) تحلیل شد که منجر به استخراج ۳۱ مضمون پایه، ۹ مضمون سازمان دهنده و ۳ مضمون فراگیر گردید. یافته ها نشان داد چالش های حقوق مخاطب در سینمای ایران نظامی چندلایه دارد که در سه سطح قابل دسته بندی است: در سطح کلان، تعارض پارادایمی بین نگاه «حفاظتی» و نگاه «حق محور» به مخاطب وجود دارد. در سطح میانی، نقصان های کارکردی برای مشارکت و شکایت مخاطبان به چشم می خورد. در سطح خروجی، این چالش ها به محرومیت عینی مخاطب از حقوق خود منجر شده است. بر این اساس، راهکارهای پیشنهادی در سه سطح ارائه شده است: در سطح کلان، بازتعریف مبانی نظری و تدوین قانون جامع؛ در سطح میانی، راه اندازی سامانه شکایات و استقرار نظام رده بندی سنی؛ و در سطح خروجی، ارتقای استانداردهای فیزیکی و شفافیت در تبلیغات.

کلیدواژه ها:

حقوق مخاطب ، سینما ، خلا قانونی ، رده بندی سنی ، پلتفرم های دیجیتال