بسترهای موثر در شکل گیری اعتیاد در ایران با مرور نظام مند مطالعه های پیشین با روش فراترکیب

زمینه: اعتیاد به مواد­مخدر به عنوان یکی از مسائل پیچیده اجتماعی در عصر حاضر است که زمینه­ ساز بروز بسیاری از آسیب­ها و انحراف­های اجتماعی است. پژوهش حاضر با هدف طراحی مدل فراترکیب بسترهای موثر در شکل­ گیری اعتیاد در ایران با مرور نظام­ مند مطالعه ­های پیشین انجام شد. روش: بدین منظور از رویکرد کیفی و رویکرد فراترکیب استفاده شد. اسناد مورد مطالعه با استفاده از جستجوی کلیدواژه ­های مرتبط اعتیاد و مصرف موادمخدر در بازه­زمانی بین سال­های ۱۳۹۵ تا ۱۴۰۳ در پایگاه­های داده Civilica،SID, magiran  و فصلنامه اعتیاد پژوهی گردآوری شد. ارزیابی کیفیت نتایج (روایی) از طریق مشورت با چندین نفر خبره و ارزیابی پایایی با استفاده از شاخص کاپا صورت گرفت. یافته ­ها: با بررسی ۴۱ مقاله از ۳۲۹۲ مقاله­ی اولیه مشخص گردیدکه بسترهای زمینه ­ساز (فردی (جسمی)، فردی (روانی، خانوادگی)؛ بسترهای آشکارساز­ (بین ­فردی، همسالان، محیطی و عاطفی)؛ بسترهای تداوم ­بخش­(فرهنگی، اجتماعی، اقتصادی (شغلی)، معنوی-اعتقادی)؛ بسترهای تشدیدکننده (مهارتی و عادتی، درمان­ های پیشگیرانه، آموزشی) در شکل ­گیری اعتیاد و مصرف موادمخدر بر اساس پژوهش­ های قبلی نقش دارند که هر کدام از این مولفه ­ها و مقوله­ ها در برگیرنده مفاهیم متعددی بودند. نتیجه­ گیری: نتیجه ­گیری می­شود که بر اساس پژوهش ­های مختلف عوامل مختلف و متعددی در اعتیاد و مصرف موادمخدر نقش دارند که با شناسایی این عوامل می­توان زمینه پیشگیری از اعتیاد را فراهم نمود و همچنین با مشخص شدن آن­ها می­توان آگاهی و شناخت جامعی برای بسترها و علل تاثیرگذار درشکل گیری اعتیاد و مصرف موادمخدر ارائه داد.

کلیدواژه ها:

اعتیاد ، درمانهای پیشگیرانه ، رویکردکیفی ، فراترکیب ، مصرف موادمخدر