مقایسه ی اثربخشی پروتکل یکپارچه ی درمان فراتشخیصی با درمان ذهن آگاهی بر علائم هیجانی در افراد مبتلا به مشکل بی خوابی

زمینه و هدف: اضطراب و افسردگی با بی خوابی رابطه ای متقابل دارند و باعث مختل شدن خواب می شوند. همچنین، بی خوابی این اختلالات را تشدید می کند. پژوهش حاضر با هدف مقایسه اثربخشی پروتکل یکپارچه درمان فراتشخیصی با درمان ذهن آگاهی در علائم هیجانی در افراد مبتلابه مشکل بی خوابی انجام شد. مواد و روش ها: پژوهش حاضر به روش نیمه آزمایشی با طرح پیش آزمون پس آزمون و پیگیری دوماهه دوگروهی انجام شد. براساس روش نمونه گیری داوطلبانه، ابتدا ۳۲ نفر از افراد مبتلابه مشکل بی خوابی مراجعهکننده به مراکز روان پزشکی شهر تهران در سال ۱۴۰۳ انتخاب و سپس به روش بلوکی سازی تصادفی در گروه های پژوهش (هر گروه ۱۶ نفر) گمارده شدند. گروه اول پروتکل یکپارچه درمان فراتشخیصی و گروه دوم آموزش ذهن آگاهی را دریافت کردند. ابزارهای استفاده شده شامل مقیاس افسردگی، اضطراب و استرس ۲۱ آیتمی و کیفیت خواب پیتسبورگ خواب بود. برای تحلیل داده ها از نرمافزار آماری SPSS-۲۵ و تحلیل واریانس اندازه گیری مکرر استفاده شد. یافته ها: نتایج نشان داد که بین مراحل پژوهش در گروه درمان فراتشخیصی از نظر افسردگی (۱۴/۳۲=F، ۰۰۱/۰>P) و اضطراب (۵۵/۳۰=F، ۰۰۱/۰>P) و بین مراحل پژوهش در گروه درمان ذهن آگاهی از نظر افسردگی (۷۲/۵=F، ۰۰۸/۰=P) و اضطراب (۸=F، ۰۰۲/۰=P) تفاوت معناداری وجود داشت. علاوه بر این، از نظر افسردگی بین گروه های پژوهش تفاوت معناداری وجود داشت (۱۴/۲۰=F، ۰۰۱/۰>P)، اما از نظر اضطراب بین آن ها تفاوت معناداری وجود نداشت (۷۶/۳=F، ۰۶۲/۰=P). نتیجه گیری: پیشنهاد می شود متخصصان سلامت روان براساس شرایط فردی مراجعان، برای بهبود علائم هیجانی مرتبط با بی خوابی، از روش های درمانی فراتشخیصی و ذهن آگاهی بهره گیرند.

کلیدواژه ها:

Transdiagnostic Treatment ، Mindfulness-Based Treatment ، Emotional Symptoms ، Insomnia ، درمان فراتشخیصی ، درمان ذهن آگاهی ، علائم هیجانی ، بی خوابی