بازنمایی دین در فضای عمومی_فراغتی شهر مورد مطالعه: بوستان های شهر مشهد

در این پژوهش بوستان‎ها و پارک‎ها به عنوان یکی از پرکاربردترین و جامع‎ترین عرصه‎های فراغتی، برای بررسی بازنمایی دین در فضای عمومی شهر مشهد انتخاب شده‎ و علائم و عناصر دینی حاضر در آنها مورد تحلیل محتوای کیفی قرار گرفته است. یافته‎ها حاکی از تحقق و تجسم دین در چهار مقوله متمایز «احکام»، «هویت»، «عبادت» و «اخلاق» است که دسته آخر، کمترین تاکید و اهمیت را از حیث بازنمایی به خود اختصاص می‎دهد. ذیل مقوله احکام، آن دسته از علائمی قرار می‎گیرند که موازین فقهی و شرعی را در قالب دو لحن تهدیدی (سخت) و اقناعی (نرم) معطوف به جنسیت (با تاکید بر پوشش زنان و جداسازی محیط آنها) و حیوانات (با تاکید بر ممنوعیت حضور آنها در پارک) اعمال می‎کنند. مقوله هویت به آن علائمی اشاره دارد که از طریق تاکید بر نمودهای مربوط به حرم امام رضا و مفاخر و علمای اسلامی دو هویت محلی (مشهدی-خراسانی) و ملی-ایرانی را با دین پیوند زده، و آن را بازنمایی می‎کند. مقوله عبادت، مفهوم عبودیت و بندگی را در دو معنای مناسکی و عرفانی محقق می‎سازد. مقوله اخلاقی نیز، بازنماینده آن دسته از ارزشهای کلان اخلاقی است که استنادات دینی پیدا کرده‎اند. بازنمایی این چهار مفهوم یا نوع دینی در فضای فراغتی را می‎توان تاحد زیادی مصداقی از حضور و نفوذ نهاد سیاست در فضای عمومی، و شکلی از سیاست فضا توسط قدرت مستقر دانست.

کلیدواژه ها:

دین علامتی ، دین مادی شده ، فضای عمومی ، فضای فراغتی ، قدرت