بررسی اثر نااطمینانی سیاست های اقتصادی جهانی بر تورم مواد غذایی در ایران

در سال های اخیر، جوامع جهانی با چالش های متعددی در زمینه امنیت غذایی روبرو بوده اند که شاید مهم ترین آن ها افزایش ناگهانی و شدید قیمت ها باشد. وقوع بحران های جهانی همچون رکود اقتصادی، بحران های مالی، تشدید تنش های تجاری، شیوع ویروس کووید-۱۹ و درگیرهای خاورمیانه و دریای سیاه با افزایش انواع نااطمینانی ها، باعث نوسانات شدید قیمت مواد غذایی در کشورهای واردکننده مواد غذایی از جمله ایران شده است. با این رویکرد، مطالعه حاضر به بررسی اثر متقارن و نامتقارن نااطمینانی سیاست های اقتصادی جهانی بر قیمت مواد غذایی در ایران پرداخته است. جهت رسیدن به این هدف اطلاعات مورد نیاز برای سال های ۲۰۲۲-۱۹۹۱ جمع آوری و در قالب مدل خودتوضیح با وقفه های گسترده غیرخطی (NARDL) تحلیل شدند. نتایج نشان داد که در کوتاه مدت و بلندمدت اثر نااطمینانی سیاست های اقتصادی جهانی بر تورم مواد غذایی در ایران مثبت و معنادار است. افزون بر این، اثر این نااطمینانی بر تورم مواد غذایی در ایران هم در بلندمدت و هم در کوتاه مدت نامتقارن است، به طوری که اثر افزایش نااطمینانی سیاست های اقتصادی جهانی بر تورم مواد غذایی ایران مثبت و معنادار است، اما کاهش آن اثر معناداری بر تورم مواد غذایی در ایران ندارد. همچنین، اثر افزایش نااطمینانی سیاست های اقتصادی جهانی بر تورم مواد غذایی در بلندمدت بیشتر از اثر آن در کوتاه مدت است و ضریب افزایش نااطمینانی سیاست های اقتصادی جهانی به طور قابل ملاحضه ای بیشتر از اثر کاهش آن است. مدیریت اثر نااطمینانی سیاست های اقتصادی جهانی بر قیمت مواد غذایی در ایران نیازمند یک رویکرد چندجانبه و جامع است که از جمله آنها می توان به تنوع منابع تامین مواد غذایی، ایجاد ذخایر استراتژیک غذایی و تقویت همکاری های بین المللی و توافقات تجاری اشاره کرد. در نهایت نیز نتایج نشان داد که متغیرهایی همچون عرضه پول، تولید ناخالص داخلی سرانه، نرخ ارز غیر رسمی و بحران های جهانی مواد غذایی، به طور مثبت بر قیمت مواد غذایی در ایران در کوتاه مدت و بلندمدت تاثیر می گذارند. در عین حال، آزادسازی تجاری بر قیمت مواد غذایی در ایران تاثیر منفی داشته است.

کلیدواژه ها:

اثرات نامتقارن ، نااطمینانی سیاست های اقتصادی جهانی ، تورم مواد غذایی ، مدل NARDL ، ایران