راهبردهای پایداری برای زنجیره تولید چای ایران در شرایط تغییرات اقلیمی: یک رویکرد مدل سازی

صنعت چای به عنوان یکی از بخش های مهم کشاورزی ایران، تحت تاثیر عوامل مختلفی از جمله تغییرات اقلیمی، نوسانات اقتصادی، استانداردهای کیفی و مسائل مدیریتی قرار دارد. هدف این پژوهش ارزیابی و بهبود عملکرد زنجیره تولید چای در استان گیلان با تاکید بر شرایط تغییرات اقلیمی است. برای این منظور، از مدل فرایند تحلیل شبکه ای (ANP) به منظور شناسایی و اولویت بندی معیارها و زیرمعیارهای موثر بر زنجیره تولید چای استفاده شده است. داده های مورد نیاز از طریق نظرات خبرگان و پرسشنامه مقایسات زوجی جمع آوری گردید. جامعه آماری شامل کشاورزان چای کار و کارخانه های فرآوری چای در استان گیلان بوده و حجم نمونه با استفاده از روش نمونه گیری طبقه ای ۲۵۳ نفر تعیین شد. نتایج نشان داد که معیارهای اقلیمی با وزن ۰۶۷/۰، بیشترین تاثیر را بر تاب آوری زنجیره تولید چای دارند، به ویژه تغییرات بارندگی که نقش کلیدی در تولید و کیفیت برگ سبز چای ایفا می کند. در بین معیارهای اقتصادی، هزینه های تولید به عنوان مهم ترین عامل شناسایی شد که به دلیل نوسانات قیمت نهاده ها و هزینه های برداشت، بر تاب آوری کشاورزان و کارخانه های فرآوری تاثیر می گذارد. همچنین، در معیار کیفیت برگ چای برداشت شده بیشترین اهمیت را داشتند. در نهایت، از میان معیارهای مدیریتی، آموزش و آگاهی بخشی به کشاورزان و کارکنان به عنوان تاثیرگذارترین زیرمعیار شناخته شد که نقش مهمی در پایداری زنجیره تولید چای دارد. بر اساس یافته های این پژوهش، تدوین راهبردهای مدیریت ریسک اقلیمی و به کارگیری فناوری های نوین کشاورزی و فرآوری می تواند به بهبود عملکرد زنجیره تولید چای کمک کند و زمینه را برای توسعه پایدار این صنعت فراهم سازد.

کلیدواژه ها:

زنجیره تولید چای ، مدل ANP ، تغییرات اقلیمی ، بارندگی ، استان گیلان