برآورد ارزش اقتصادی آب محصولات زراعی در سناریوهای مصرف داخلی و صادرات به عراق (مطالعه موردی شهرستان مهران)

استفاده بهینه از منابع آب به عنوان یکی از اهداف کلیدی الگوی کشت ملی نیازمند ارزش گذاری اقتصادی دقیق آب به صورت منطقه ای در جهت اصلاح سیاست های قیمت گذاری در بخش کشاورزی است. شهرستان مهران باتوجه به داشتن مرز مشترک با کشور عراق و مزیت در صادرات محصولات کشاورزی به دلیل هزینه های پایین حمل ونقل و نگه داری محصولات به عنوان یکی از موارد مطالعاتی مهم منطقه ای در جهت برآورد ارزش اقتصادی آب در بخش کشاورزی مطرح است. در این مطالعه، با بهره گیری از داده های میدانی جمع آوری شده از طریق مصاحبه با ۱۰۰ کشاورز منطقه در قالب نمونه گیری طبقه بندی شده در سال زراعی ۱۴۰۳–۱۴۰۲، ارزش اقتصادی آب برای محصولات گندم، کلزا، جو، هندوانه، گوجه فرنگی و خیار با استفاده از روش های پارامتری و توابع تولید شامل توابع تولید خطی، کاب داگلاس و ترنسدنتال، برای دو سناریوی مصرف داخلی و صادرات به عراق محاسبه شد. باتوجه به آزمون های اقتصادسنجی و آزمون فروض کلاسیک تابع تولید کاب داگلاس به عنوان تابع برتر شناخته شد. در نهایت نتایج نشان داد ارزش اقتصادی هر مترمکعب آب برای محصولات مذکور در سناریو مصرف داخلی به ترتیب ۲۱، ۶۱/۱۴۲، ۱۷/۱۳۹، ۵۹/۸۹۹، ۲۷/۱۲۴ و ۳۷/۲۱۹ هزار ریال و در سناریو صادرات به عراق به ترتیب ۰/۰۳۶، ۰/۰۶۴، ۰/۰۵۴، ۰/۱۶۶، ۰/۱۲۱۱ و ۰/۰۸۷ دلار آمریکا است. نتایج به دست آمده، لزوم تغییر الگوی کشت در این منطقه شامل افزایش سطح زیر کشت و تولید محصولات دارای ارزش اقتصادی آب بالاتر در دو سناریو مصرف داخلی (کلزا، هندوانه و خیار) و صادرت به عراق (هندوانه، گوجه فرنگی و خیار) و اصلاح سیاست های قیمت گذاری در حوزه منابع آب در بخش کشاورزی شامل افزایش تدریجی آب بهای پرداختی توسط کشاورزان و نزدیک شدن قیمت آب به ارزش اقتصادی آن به منظور تقویت طرح جامع الگوی کشت و استفاده بهینه از آب در بخش کشاورزی را نشان می دهد.

کلیدواژه ها:

ارزش گذاری اقتصادی آب ، توابع تولید ، محصولات زراعی ، شهرستان مهران