امکان تحدید موضوعی پذیرش صلاحیت موردی دیوان کیفری بین المللی: مطالعه موردی جنگ رمضان

عدم عضویت جمهوری اسلامی ایران، ایالات متحده آمریکا و اسرائیل در اساسنامه رم، اعمال صلاحیت دیوان کیفری بین المللی نسبت به جنایات ادعایی ناشی از جنگ رمضان را با چالش های حقوقی مواجه ساخته است. در این میان، اعلامیه پذیرش صلاحیت موضوع بند (۳) ماده ۱۲ اساسنامه رم مهم ترین سازوکار اعمال صلاحیت دیوان نسبت به دولت های غیرعضو محسوب می شود. مسئله اصلی این پژوهش آن است که آیا دولت صادرکننده اعلامیه می تواند صلاحیت دیوان را صرفا به بخشی از وقایع جنگ رمضان محدود کند یا دامنه تحقیقات بر اساس مفهوم «وضعیت» تعیین می شود. پژوهش با روش توصیفی تحلیلی و با اتکا بر اساسنامه رم، رویه دیوان، اسناد دادستان و دیدگاه های دکترین انجام شده است. یافته ها نشان می دهد که هرچند اعلامیه موضوع بند (۳) ماده ۱۲ بر اصل رضایت دولت استوار است، این رضایت صرفا مبنای ایجاد صلاحیت دیوان بوده و اختیار تعیین دامنه تحقیقات را برای دولت ایجاد نمی کند. در نظام اساسنامه رم، حدود واقعی رسیدگی بر مبنای مفهوم «وضعیت» و با لحاظ عناصر سرزمینی، زمانی و موضوعی تعیین می شود. ازاین رو، هرچند دولت جمهوری اسلامی ایران می تواند جنگ رمضان را موضوع اعلامیه پذیرش صلاحیت قرار دهد، این امر لزوما دامنه تحقیقات دیوان را به وقایع یا اشخاص موردنظر دولت محدود نخواهد کرد.

کلیدواژه ها:

جنگ رمضان ، دیوان کیفری بین المللی ، پذیرش صلاحیت موردی ، وضعیت ، تحدید موضوعی صلاحیت