«انسداد چاره ساز» تنگه ی هرمز؛ دیالیکتیک حقانیت و مشروعیت

پژوهش حاضر چارچوبی نوآورانه برای سنجش میزان اعتبار حقوقی انسداد یا محدودسازی تنگه هرمز در وضعیتی که بقای دولت ساحلی تهدید گردد، پی ریزی می نماید. تحلیل محوری پیرامون طرح چهار پرسش دوگانه انگار سازمان یافته است. اینکه چنین انسدادی تا چه اندازه از نظر بین المللی "مجاز" است؟ تا چه میزان بلحاظ بین المللی "مشروع" تلقی می شود؟ تا چه حدی واجد "مشروعیت قاعده بنیان" است؟ و تا چه اندازه ای واجد "جواز مشروعیت پایه" است؟ از نظر روش شناختی، مقاله رویکردی دیالکتیک را به کار می گیرد که از ممنوعیت پوزیتیویستی به مثابه تز عزیمت کرده، از رهگذر نقدی مبتنی بر مشروعیت به عنوان آنتی تز گذر و به ترکیب (سنتز) می رسد. این حرکت دیالکتیک با استدلال قیاسی تکمیل می گردد که ملهم از دو نظر مشورتی دیوان بین المللی دادگستری در خصوص سلاح های هسته ای و بیانیه استقلال کوزوو است. یافته ی اصلی آن است که خوانش پوزیتیویستی از کنوانسیون ملل متحد در مورد حقوق دریاها و حقوق بین الملل عرفی، هیچ مجوز صریحی برای انسداد تنگه صادر نمی کند و دولت قربانی را درمانده رها می سازد. فرضیه ی مقاله نیز بدین قرار است که در شرایط تهدید وجودی، مشروعیت می تواند بر حقانیت صرف چیره گشته و وضعیت حقوقی جدیدی پدید آورد. برای عملیاتی ساختن این فرضیه، دکترین «انسداد چاره ساز» به مثابه سازوکاری اضطراری مبتنی بر حق ذاتی دفاع مشروع پیشنهاد می شود که تابع انطباق با سنجه های حقوقی است. برآیند نظری نشان می دهد که حقانیت و مشروعیت نه دوگانه ای دوقطبی، بلکه همپایانی دیالکتیک در نظم حقوقی زنده هستند. نوشتار حاضر با این نتیجه گیری به پایان می رسد که هرچند انسداد تنگه هرمز ذیل خوانشی کاملا پوزیتیویستی، پذیرش حقوقی بسیار اندکی دارد، اما از نظرگاه مشروعیت پایه و ذیل استدلالی دیالکتیک از حقوق بین الملل می تواند مجاز تلقی شود، مشروط بر آنکه تمامی شروط تجمیعی مرعا باشد.

کلیدواژه ها:

انسداد چاره ساز ، تنگه هرمز ، تهدید وجودی ، مشروعیت